พัฒนาการการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคองของประเทศไทย

บทคัดย่อ

ฐากูร กาญจโนภาศ
กลุ่มงานอายุรกรรม โรงพยาบาลหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา



บทคัดย่อ
การดูแลแบบประคับประคองมีบทบาทสำคัญในการดูแลสุขภาวะของคนไทยในช่วงท้ายของชีวิต การดูแลแบบประคับประคองของประเทศไทยมีพัฒนาการมาอย่างต่อเนื่องจากอดีตถึงปัจจุบัน บทความนี้ได้รวบรวมเหตุการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับการดูแลแบบประคับประคอง และศึกษาเพื่อประกอบร่างและวิเคราะห์จุดเปลี่ยนที่สำคัญในพัฒนาการการดูแลแบบประคับประคองของประเทศไทย ผ่านการสัมภาษณ์ผู้มีส่วนผลักดันและขับเคลื่อนการดูแลแบบประคับประคองในประเทศไทยและค้นเอกสารเพิ่มเติม แล้วนำมาจัดแบ่งหมวดหมู่เป็นด้านนโยบาย ด้านการศึกษา ด้านการสนับสนุนให้เกิดเชิงปฏิบัติและด้านการเข้าถึงยา โดยพบว่า การดูแลแบบประคับประคองในประเทศไทย แบ่งได้เป็น 3 ยุค ได้แก่ ยุคที่ 1: รุ่งอรุณแห่ง palliative care (ก่อน พ.ศ. 2547) ยุคที่ 2: สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา (พ.ศ. 2547-2555) และ ยุคที่ 3: การพัฒนาอย่างก้าวกระโดด (พ.ศ. 2555–ปัจจุบัน) โดยมีจุดเปลี่ยนที่สำคัญ 2 ช่วงได้แก่ ในปี พ.ศ. 2547 ประกอบด้วยกิจกรรมที่ก่อให้เกิดการรวมตัวของผู้สนใจมาสร้างองค์ความรู้ร่วมกันเป็นเครือข่าย จากเดิมที่ทำงานการดูแลแบบประคับประคองอย่างเป็นเอกเทศ และในช่วงปี พ.ศ. 2555 ที่ประกอบด้วยชุดโครงการสร้างเสริมสุขภาวะในช่วงท้ายของชีวิต, การจัดตั้งสมาคมบริบาลผู้ป่วยระยะท้าย, และการจัดประชุมนานาชาติที่มีประเทศไทยเป็นเจ้าภาพ ทำให้พัฒนาการของประเทศไทยเป็นอย่างก้าวกระโดด ความท้าทายที่ประเทศไทยกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุจะทำให้การดูแลแบบประคับประคองมีบทบาทสำคัญมากยิ่งขึ้น จึงจำเป็นต้องพัฒนาระบบและกลไกต่างๆ อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้คนไทยเข้าถึงบริการนี้ดียิ่งขึ้น ทั้งในเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ



คำสำคัญ: แบบประคับประคอง; พัฒนาการ; ประเทศไทย