เมืองสื่อสร้างสรรค์: กรณีศึกษาการพัฒนาท้องถิ่นบนฐานทุนชุมชน

เกศินี ประทุมสุวรรณ; พีรพัฒน์ พันศิริ

ผู้แต่ง

เกศินี ประทุมสุวรรณ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม จังหวัดนครปฐม
พีรพัฒน์ พันศิริ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม จังหวัดนครปฐม

บทคัดย่อ

เกศินี ประทุมสุวรรณ
มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม จังหวัดนครปฐม

พีรพัฒน์ พันศิริ
มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม จังหวัดนครปฐม

บทคัดย่อ
เมืองสื่อสร้างสรรค์เป็นแนวคิดการพัฒนาท้องถิ่นบนฐาน “ทุนชุมชน” ซึ่งประกอบด้วย ทุนธรรมชาติ ทุนกายภาพ ทุนวัฒนธรรม ทุนมนุษย์ และทุนสังคม โดยมีตัวชี้วัดเป็นเครื่องกำหนดทิศทางการดำเนินงาน เริ่มตั้งแต่การกำหนดเป้าหมาย กลุ่มเป้าหมาย ผลลัพธ์ ตัวชี้วัดผลลัพธ์ ตลอดจนวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลเพื่อสะท้อนความสำเร็จ ผลลัพธ์สำคัญอยู่ที่การพัฒนาให้ชุมชนเกิด “พื้นที่ดี” เป็นพื้นที่สร้างสรรค์สำหรับคนทุกกลุ่ม มี “สื่อดี” ที่บอกเล่าเรื่องราวอัตลักษณ์ชุมชน และมี “ภูมิปัญญาดี” ที่ร่วมกันสืบสานเป็นภูมิคุ้มกันแก่ชีวิต โดยมีเด็กและเยาวชนเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อน บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอองค์ความรู้ที่ได้จากบทเรียนการใช้นวัตกรรมเมืองสื่อสร้างสรรค์ ซึ่งได้จากกรณีศึกษาโครงการ ความร่วมมือระหว่างแผนงานสื่อสร้างสุขภาวะเด็กและเยาวชน แผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน และแผนงานสื่อศิลปวัฒนธรรมสร้างเสริมสุขภาพ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ จำนวน 4 โครงการ ประกอบด้วย โครงการพัฒนาตัวชี้วัดและปฏิบัติการ 3 ดีวิถีสุข โครงการชุมชน 3 ดีวิถีสุข โครงการ Spark U ปลุกใจเมือง และโครงการพัฒนาวิสาหกิจเพื่อสังคม ระยะเวลาการดำเนินงานรวม 4 ปี ตั้งแต่ พ.ศ. 2559-2563 องค์ความรู้ที่ได้จากบทเรียนการใช้นวัตกรรมเมืองสื่อสร้างสรรค์ คือ การเกิดกระบวนการสื่อสร้างสรรค์และระบบนิเวศสื่อสุขภาวะในระดับชุมชนที่ก่อให้เกิด การพัฒนาพื้นที่สร้างสรรค์ สืบสานภูมิปัญญาและผลงานสื่อสร้างสรรค์โดยนักสื่อสารสุขภาวะและผู้นำการเปลี่ยนแปลง ที่มีทักษะการเท่าทันสื่อ ปัจจัยความสำเร็จที่สืบเนื่องจากองค์การทุน ประกอบด้วย การดำเนินงานแบบมีกลยุทธ์และการออกแบบการบริหารจัดการ ส่วนปัจจัยความสำเร็จที่สืบเนื่องจากภาคีผู้รับทุน ประกอบด้วย การบริหารจัดการทุนชุมชน และการจัดการความเสี่ยงด้วยการสะท้อนผลลัพธ์

คำสำคัญ: เมืองสื่อสร้างสรรค์; การพัฒนาท้องถิ่น; ทุนชุมชน

เอกสารอ้างอิง

โครงการเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ขององค์การยูเนสโก. เมืองสร้างสรรค์เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [สืบค้นเมื่อ 21 เม.ย. 2564]. แหล่งข้อมูล: https://www.bic.moe.go.th/images/stories/pdf/Creative_City_Network_Project_UCCN.pdf

พีรดร แก้วลาย, ทิพย์สุดา จันทร์แจ่มหล้า. เมืองสร้างสรรค์: แนวทางการพัฒนาเมืองจากสินทรัพย์สร้างสรรค์ท้องถิ่นไทย. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า; 2556.

United Nations Education, Scientific and Cultural Organization. Voices of the city [Internet]. 2019 [cited 2021 Apr 21]. Available from: https://www.bic.moe.go.th/images/stories/pdf/Voice_of_the_city.pdf

เกศินี ประทุมสุวรรณ, พีรพัฒน์ พันศิริ. รายงานการติดตามประเมินโครงการพัฒนาวิสาหกิจเพื่อสังคม เสนอต่อแผนงานสื่อศิลปวัฒนธรรมสร้างเสริมสุขภาพ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. นครปฐม: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม; 2563.

สุรพล เหลี่ยมสูงเนิน. การประเมินผลเพื่อการเรียนรู้และพัฒนา: หลักสูตรการอบรมเชิงปฏิบัติการการประเมินผลเพื่อการเรียนรู้และพัฒนา. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ; 2562.