ดัชนีชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็ง

พงษ์เทพ สันติกุล

ผู้แต่ง

พงษ์เทพ สันติกุล คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

พงษ์เทพ สันติกุล
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ
การจัดทำดัชนีชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็งมีวัตถุประสงค์เพื่อจัดทำดัชนีและเครื่องมือวัดความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่นที่เหมาะสมและสะดวกต่อการใช้ประโยชน์และทำซ้ำ โดยใช้ข้อมูลที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดเก็บไว้อย่างเป็นระบบและน่าเชื่อถือ และจัดเก็บเพิ่มเติมเฉพาะส่วนที่จำเป็นเท่านั้น วิธีการวิจัยเพื่อพัฒนาดัชนีวัดจำแนกออกเป็น 6 ขั้นตอน คือ (1) ทบทวนวรรณกรรมงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง (2) สร้างกรอบแนวคิดการวิจัยและนำเสนอต่อผู้เกี่ยวข้อง (3) ทบทวนข้อมูลที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดเก็บ (4) จัดทำแบบบันทึกข้อมูลสำหรับดัชนีวัดแต่ละตัว (5) จัดเก็บข้อมูลจากชุมชน 2 แห่ง (6) นำผลการวิเคราะห์ไปตรวจสอบความถูกต้องจากเจ้าของข้อมูล ผลการวิจัยได้เครื่องมือวัดความเข้มแข็งของชุมชนที่สามารถระบุจุดแข็งและจุดอ่อนของชุมชนได้อย่างสอดคล้องกับบริบททางสังคมและความเป็นจริงของชุมชน และเหมาะสมกับศักยภาพของชุมชนในการทำซ้ำเพื่อให้ได้สารสนเทศที่เป็นปัจจุบันสำหรับเป็นแนวทางจัดทำแผนและนโยบายเพื่อพัฒนาความอยู่ดีมีสุขแก่สมาชิกของชุมชน การวัดความเข้มแข็งชุมชน พบว่า ชุมชนต่างมีจุดแข็งและจุดอ่อนที่หลากหลายแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับบริบททางสังคมของชุมชนและกระบวนการพัฒนาที่ผ่านมาในอดีต ความเหมาะสมในการใช้ประโยชน์ พบว่า เครื่องมือวัดมีความเหมาะสมสามารถนำผลการวัดไปใช้ได้จริงและใช้ได้ไม่ยากนัก ชุมชนมีศักยภาพเพียงพอที่จะนำไปทำซ้ำในทุกๆ ปีเพื่อให้ได้สารสนเทศที่เป็นปัจจุบัน ดัชนีวัดชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็งที่จัดทำขึ้นใหม่นี้ พิจารณาในอีกมุมมองหนึ่ง คือ เครื่องมือสำหรับวิเคราะห์ข้อมูลที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่จัดเก็บไว้แล้วมาใช้ประโยชน์ให้ได้มากขึ้นกว่าเดิม

คำสำคัญ: ดัชนีชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็ง; ชุมชนเข้มแข็ง

เอกสารอ้างอิง

Black A, Hughes P. The identification and analysis of indicators of community strength and outcomes. Canberra:Commonwealth of Australia; 2001.

Ashby DT, Pharr J. What is a healthy community? [Internet]. 2012 [cited 2019 Jan 15]. Available from: https://digitalscholarship.unlv.edu/lincy publications/4

Western J, Stimson R, Scott Buam S, Gellecum V. Measuring community strength and social capital. Regional Studies 2005;39:1095–109.

Pope J. Indicators of community strength in Victoria: framework and evidence. Victoria: Department of Planning and Community Development; 2011.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. รายงานสถานการณ์ความอยู่เย็นเป็นสุขร่วมกันในสังคมไทย. เอกสารประกอบการประชุมประจำปี 2550. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ; 2550.

สุรพล ปธานวนิช, วรรณวดี พูนพอกสิน, พงษ์เทพ สันติกุล, จัตุรงค์ บุญรัตนสุนทร, โชติมา แก้วกอง. การปรับปรุงและพัฒนาตัวชี้วัดความอยู่เย็นเป็นสุขร่วมกันในสงคมไทยระดับเมืองและชนบท. กรุงเทพมหานคร: สถาบันวิจัยและให้คำปรึกษาแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2553.

พรชัย ตระกูลวรานนท์, สายฝน สุเอียนทรเมธี, รุ่งนภา เทพภาพ. การศึกษาและพัฒนาตัวชี้วัดทุนทางสังคมและประชาสังคม.

กรุงเทพมหานคร: สถาบันสัญญา ธรรมศาสตร์ เพื่อประชาธิปไตย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2553.

กรมการพัฒนาชุมชน. บริการข้อมูล จปฐ./กชช. 2ค [อินเทอร์เน็ต]. [สืบค้นเมื่อ 20 มี.ค. 2563]. แหล่งข้อมูล:https://rdic.cdd.go.th/bmn-service.

Brown G T, Rodger S. Research utilization model: frameworks for implementing evidence-based occupational therapy practice. Occupational Therapy International 1999;6:1-23.