การประเมินผลตอบแทนทางสังคม จากการลงทุนตำบลสุขภาวะ

บทคัดย่อ

ศิวาพร ฟองทอง
คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น

วรวรรณ ชาญด้วยวิทย์
คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ
โครงการพัฒนาสุขภาวะเครือข่ายร่วมสร้างชุมชนท้องถิ่นน่าอยู่ โดยสำนักสนับสนุนสุขภาวะชุมชน ร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เน้นการส่งเสริมกิจกรรมที่สร้างประโยชน์ให้กับคนในชุมชน เช่น โรงเรียนผู้สูงอายุ กลุ่มเยาวชนจิตอาสา เกี่ยวกับการจัดการขยะ และการออกกำลังกาย เป็นต้น กิจกรรมดังกล่าวก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงคุณภาพชีวิตของผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในหลากหลายมิติ ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม สุขภาพ และสิ่งแวดล้อม ดังนั้นในการประเมินความคุ้มค่าของโครงการ นอกจากมูลค่าทางเศรษฐกิจที่เป็นตัวเงินแล้ว จำเป็นต้องพิจารณาผลประโยชน์อื่นๆ ในสังคมที่เป็นผลมาจากโครงการร่วมด้วย การวิเคราะห์ผลตอบแทนทางสังคมเป็นเครื่องมือหนึ่งที่สามารถวัดผลของโครงการ โดยใช้ตัวชี้วัดที่สะท้อนผลลัพธ์การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นและแปลงให้เป็นมูลค่าที่มีหน่วยวัดเดียวกับเงินตรา แม้ในกรณีที่ไม่มีมูลค่าตลาดก็สามารถใช้ตัวแทนทางการเงินสะท้อนมูลค่าทางการเงินของผลลัพธ์เหล่านั้นได้ ก่อให้เกิดความชัดเจนในการวิเคราะห์คุณค่าของโครงการที่มีต่อสังคมโดยรวม และสามารถนำมาใช้ในการติดตามโครงการที่ได้รับประมาณสนับสนุนในพื้นที่ การวิเคราะห์ผลตอบแทนทางสังคมใน 6 พื้นที่ตำบลสุขภาวะ ได้แก่ (1) เทศบาลตำบลบ้านแฮด จังหวัดขอนแก่น (2) เทศบาลตำบลกลางหมื่น จังหวัดกาฬสินธุ์ (3) องค์การบริหารตำบลชุมพล จังหวัดนครนายก (4) องค์การบริหารส่วนตำบลแว้ง จังหวัดนราธิวาส (5) องค์การบริหารส่วนตำบลพรหมนิมิต จังหวัดนครสวรรค์ และ (6) องค์การบริหารส่วนตำบลเจดีย์ชัย จังหวัดน่าน พบว่า ทั้ง 6 พื้นที่มีค่า SROI ระหว่าง 1.57–7.53 แสดงว่า เงินทุกๆ 1 บาท ที่ลงทุนไปนั้นให้ผลตอบแทนทางสังคม 1.57–7.53 บาท หรือกล่าวได้ว่าโครงการพัฒนาสุขภาวะเครือข่ายร่วมสร้างชุมชนท้องถิ่นน่าอยู่ ในพื้นที่ 6 ตำบลสุขภาวะ มีความคุ้มค่าต่อการลงทุน

คำสำคัญ: ผลตอบแทนทางสังคม; ทฤษฎีการเปลี่ยนแปลง; ตัวชี้วัด; ตัวแทนทางการเงิน