การวิเคราะห์บรรณมิติเพื่อสนับสนุนการพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ผลงานวิชาการของบุคลากรมหาวิทยาลัยมหาสารคามในฐานข้อมูล Scopus ระหว่างปี ค.ศ. 2013-2025 และเพื่อเสนอแนะแนวทางการนำผลการวิเคราะห์บรรณมิติไปใช้พัฒนาทรัพยากรสารสนเทศของสำนักวิทยบริการ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม การวิจัยใช้ระเบียบวิธีการวิเคราะห์บรรณมิติ รวบรวมผลงาน  ทางวิชาการทั้งหมด 6,017 รายการ โดยใช้ Scopus Analyze Results เพื่อประมวลผลเชิงปริมาณ และใช้โปรแกรม VOSviewer เพื่อสร้างแผนภาพความสัมพันธ์ของเครือข่ายผู้เขียน คำสำคัญ และการอ้างอิง ผลการวิจัยพบว่าจำนวนผลงานทางวิชาการมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยปี 2025 มีจำนวนผลงาน 1,020 รายการ เพิ่มขึ้นกว่า 3.6 เท่าเมื่อเทียบกับ   ปี 2013 สาขาที่มีผลงานโดดเด่น ได้แก่ คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ชีวภาพ แพทยศาสตร์ และวิทยาศาสตร์สุขภาพ ทั้งนี้ ผลงานจำนวนมากสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) โดยเฉพาะ SDG3 (Good Health and Well-being) ซึ่งเป็นทิศทางวิจัยหลักของมหาวิทยาลัย วารสารที่เผยแพร่มากที่สุดพบว่าอยู่ในระดับ Q2–Q3 ซึ่งอาจส่งผลต่อภาพลักษณ์และความน่าเชื่อถือของมหาวิทยาลัยในระยะยาว ผลการวิเคราะห์คำสำคัญและกลุ่มความรู้สะท้อนถึงความหลากหลายของหัวข้อวิจัย ขณะที่ผลการวิเคราะห์การปรากฏร่วมของแหล่งอ้างอิง พบว่ามีกลุ่มนักวิจัยที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน ซึ่งแม้จะเป็นสาขาที่ไม่ได้โดดเด่นในภาพรวมของมหาวิทยาลัย แต่กลับพบว่าถูกอ้างอิงร่วมกันบ่อยอย่าง มีนัยสำคัญ นอกจากนี้เครือข่ายความร่วมมือทั้งภายในและระหว่างประเทศมีความเข้มแข็งและเชื่อมโยงกันอย่างกว้างขวาง ผลการวิจัยครั้งนี้ชี้ให้เห็นว่าการวิเคราะห์บรรณมิติเป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ พร้อมทั้งได้เสนอแนวทางเชิงนโยบายในการพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศและการสนับสนุนการวิจัย ที่เน้นย้ำถึงความจำเป็น  ในการปรับการจัดสรรทรัพยากรจากรูปแบบที่เน้นปริมาณไปสู่การสนับสนุนแบบมุ่งเป้า โดยอิงหลักฐานเชิงบรรณมิติ เพื่อยกระดับคุณภาพงานวิจัยและสร้างผลกระทบทางวิชาการให้แก่สถาบันในระยะยาว