การไกล่เกลี่ยในคดีแรงงานศึกษากฎหมายเปรียบเทียบ ประเทศไทย – สาธารณรัฐสิงคโปร์

บทคัดย่อ

          ข้อพิพาททางด้านแรงงานเกี่ยวกับสิทธิการได้รับเงินตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 เป็นข้อพิพาทที่ควรยุติลงโดยเร็ว เพราะเงินตามพระราชบัญญัติข้างต้นเป็นปัจจัยสำคัญในการดำรงชีพของลูกจ้างอันเป็นมาตรฐานขั้นต่ำของแรงงาน ด้วยสถานะที่เสียเปรียบทางเศรษฐกิจ สังคมและในการต่อสู้คดี  หากลูกจ้างต้องใช้ระยะเวลาที่ยาวนานต่อการเรียกร้องสิทธิข้างต้นอาจส่งผลให้ลูกจ้างไม่ได้รับความเป็นธรรม ในประเทศไทยมีปัญหาประการแรก คือ ไม่มีการจัดตั้งองค์กรอิสระในลักษณะไตรภาคีเข้ามาไกล่เกลี่ยในระยะต้นของกระบวนการ สิทธิทางเลือกในการไกล่เกลี่ยของไทยแบบก่อนฟ้องและแบบหลังฟ้องทั้งในและนอกศาล มีรูปแบบการไกล่เกลี่ยที่ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ กล่าวคือ ขาดการมีส่วนร่วมของสามฝ่ายหลักในระบบแรงงาน ได้แก่ รัฐ ฝ่ายนายจ้างและฝ่ายลูกจ้าง ทั้งผู้ประนีประนอมประจำศาลที่ไม่ได้ปฏิบัติหน้าที่อย่างเต็มบทบาท ส่งผลให้คู่ความโดยเฉพาะลูกจ้างขาดความเชื่อมั่นต่อความเป็นธรรมของกระบวนการ ทั้งด้วยปัญหาการไกล่เกลี่ยแบบโดยสมัครใจของไทย ลูกจ้างจึงเลือกที่จะนำข้อพิพาทขึ้นสู่       ชั้นพิจารณาส่งผลให้ลูกจ้างต้องใช้ระยะเวลาที่ยาวนานกว่าจะได้รับเงินตามพระราชบัญญัติข้างต้น เกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจและสังคมเพราะส่งผลกระทบต่อลูกจ้างผู้เป็น     แรงขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศไทยและเกิดปัญหาคดีล้นศาล

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ไขปัญหาการไกล่เกลี่ยคดีแรงงานในกฎหมายไทย ทั้งเพื่อศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายแรงงานของสาธารณรัฐสิงคโปร์ มาวิเคราะห์ปัจจัยที่ทำให้การไกล่เกลี่ยในคดีแรงงานของไทยไม่ประสบผลสำเร็จ เพื่อนำมาเสนอแนะเชิงนโยบายรูปแบบการไกล่เกลี่ยที่เหมาะสมสำหรับกฎหมายแรงงานไทยให้มีประสิทธิภาพต่อไป จากการศึกษาพบว่าในสาธารณรัฐสิงคโปร์มีการจัดตั้งองค์กรอิสระ ชื่อว่า Tripartite Alliance for Dispute Management (TADM) หรือ องค์กรไตรภาคีเพื่อการจัดการ    ข้อพิพาท ซึ่งมาจากความร่วมมือของสามภาคส่วนในลักษณะไตรภาคีซึ่งเป็นกลไกในการไกล่เกลี่ยภาคบังคับในระยะต้นของกระบวนการ

          ดังนั้นผู้เขียนขอเสนอแนะนโยบายและแนวทางการจัดการการไกล่เกลี่ย โดยมาตรา 38 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 ควรได้รับการแก้ไข ให้มีการบัญญัติรองรับการไกล่เกลี่ยนอกศาลเพิ่มเติม ให้แก่คู่ความ      มีสิทธิเลือกไกล่เกลี่ยนอกศาลได้แม้จะมีการฟ้องร้องกันแล้วก็ตาม และนำแนวทาง        การดำเนินการของ Tripartite Alliance for Dispute Management (TADM) ในประเทศสิงคโปร์มาปรับใช้ผสมผสานกับแนวทางการไกล่เกลี่ยแบบโดยสมัครใจที่มีอยู่ของประเทศไทย ทั้งเสนอแนะการจัดตั้งองค์กรอิสระไตรภาคีเพื่อการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางด้านแรงงานนอกศาล  เพื่อเสริมประสิทธิภาพและเพิ่มทางเลือกการไกล่เกลี่ยแบบไตรภาคีให้เป็นอีกแนวทางหนึ่งที่อาจตอบสนองต่อความเชื่อมั่นของลูกจ้างได้มากกว่า การไกล่เกลี่ยก่อนฟ้อง การไกล่เกลี่ยหลังฟ้องและการใช้สิทธิเรียกร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานที่ดำเนินการโดยภาครัฐเป็นหลัก