พฤติกรรมการจัดการขยะตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน: เปรียบเทียบตำบล เขาสามสิบและตำบลหนองหว้า อำเภอเขาฉกรรจ์ จังหวัดสระแก้ว

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาพฤติกรรมการจัดการขยะตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน (5R) 2) ศึกษาและเปรียบเทียบการจัดการขยะตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนของประชาชน ในพื้นที่ที่มีและไม่มีบริการเก็บขนขยะ และ 3) เสนอแนวทางการจัดการขยะอย่างยั่งยืนที่สอดคล้องกับบริบทความพร้อมด้านบริการสาธารณะ อำเภอเขาฉกรรจ์ จังหวัดสระแก้ว โดยใช้ตำบลหนองหว้าเป็นตัวแทนพื้นที่ที่มีบริการ และตำบลเขาสามสิบเป็นตัวแทนพื้นที่ที่ไม่มีบริการ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปริมาณในการศึกษา กลุ่มตัวอย่าง คือ ประชาชนจำนวน 400 คน ด้วยการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม (IOC = 0.96) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา (ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน) และสถิติอนุมาน (t-test) ผลการวิจัย พบว่า 1) พฤติกรรมการจัดการขยะตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน (5R) ของกลุ่มตัวอย่างภาพรวมอยู่ในระดับมากทุกด้าน ( = 3.86, SD .611) 2) เปรียบเทียบพฤติกรรมการจัดการขยะของทั้งสองพื้นที่แล้ว พบว่า รูปแบบการให้บริการสาธารณะส่งผลต่อพฤติกรรมการจัดการขยะที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) กล่าวคือ ประชาชนในพื้นที่ที่ไม่มีบริการเก็บขนขยะ (ตำบลเขาสามสิบ) มีพฤติกรรมด้านการลดการใช้ (Reduce) และการใช้ซ้ำ (Reuse) สูงกว่า เนื่องจากความจำเป็นในการลดปริมาณขยะเพื่อลดภาระการกำจัดเอง ในขณะที่ประชาชนในพื้นที่ที่มีบริการเก็บขนขยะ (ตำบลหนองหว้า) มีความโดดเด่นในด้านการรีไซเคิล (Recycle) และความพร้อมสนับสนุนการแปรรูปเป็นพลังงาน (Recovery) เนื่องจากมีความสะดวกและระบบรองรับที่ชัดเจน และ 3) ในพื้นที่ที่ขาดแคลนระบบเก็บขน ควรส่งเสริมโมเดลการจัดการขยะต้นทางแบบพึ่งพาตนเอง ส่วนพื้นที่ที่มีระบบแล้ว ควรเน้นมาตรการคัดแยกเพื่อนำไปแปรรูปสร้างมูลค่าเพิ่มต่อไป