การพัฒนาแบบวัดวินิจฉัยสำหรับสมรรถนะแห่งศตวรรษที่ 21

ผู้แต่ง

  • ณัฐพงษ์ อิ่มหิรัญ มหาวิทยาลัยนเรศวร
  • สำราญ มีแจ้ง มหาวิทยาลัยนเรศวร

คำสำคัญ:

แบบวัดวินิจฉัย , การประเมินสมรรถนะ , แบบจำลองการวินิจฉัยการรู้

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอกรอบแนวคิดในการพัฒนาแบบวัดวินิจฉัยสมรรถนะ โดยเป็นการศึกษาเชิงสังเคราะห์วรรณกรรมสากลและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง พร้อมบูรณาการเข้ากับบริบทการศึกษาไทย ผลการศึกษา พบว่า การศึกษาในศตวรรษที่ 21 จำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงรูปแบบการประเมินที่ต้องก้าวข้ามการวัดความรู้ไปสู่การวัดสมรรถนะที่ซับซ้อนและเป็นนามธรรม โดยชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการแตกโครงสร้างสมรรถนะให้เป็นมิติย่อยที่สามารถวินิจฉัยได้จากการวิเคราะห์ ถึงแม้จะพบว่าการประเมินเชิงปฏิบัติการที่ใช้เทคโนโลยี เช่น สถานการณ์จำลอง การวิเคราะห์ข้อมูลบันทึกพฤติกรรม และแบบจำลองการวินิจฉัยเชิงปริมาณ (DCMs) จะมีศักยภาพสูงในการวิเคราะห์เชิงลึก แต่ก็มีข้อจำกัดสำคัญด้านความเที่ยงตรงเชิงการตีความ ซึ่งทำให้ผลลัพธ์ที่ได้มีความซับซ้อนและครูนำไปใช้ได้ยาก โดยเฉพาะในบริบทของประเทศไทยที่ยังมีความพร้อมทางเทคโนโลยีและความเข้าใจในทฤษฎีการวัดขั้นสูงที่แตกต่างกันระหว่างสถานศึกษา เพื่อแก้ปัญหานี้ จึงได้เสนอวงจรวินิจฉัยเพื่อการพัฒนาที่เน้นการให้ข้อมูลย้อนกลับที่ชัดเจนและนำไปปฏิบัติได้ พร้อมทั้งเสนอให้ใช้การบูรณาการข้อมูลแบบสามเส้า โดยผสมผสานข้อมูลเชิงปริมาณจากแบบวัดเข้ากับการสังเกตเชิงคุณภาพของครู รวมทั้งเสนอแนะแนวทางการนำไปปฏิบัติที่เหมาะสมกับบริบทไทย เพื่อให้ครูสามารถนำไปออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ที่มุ่งเป้า อันเป็นการเชื่อมช่องว่างระหว่างทฤษฎีการวัดขั้นสูงและการปฏิบัติจริงในห้องเรียนไทย

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560). โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ. (2562). รายงานผลการทดสอบ PISA-Based Test for Schools ของโรงเรียนไทย ปี 2562. สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน).

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กระทรวงศึกษาธิการ.

Black, P. & Wiliam, D. (1998). Assessment and classroom learning. Assessment in Education: Principles, Policy & Practice, 5(1), 7-74. http://dx.doi.org/10.1080/0969595980050102

Griffin, P. & Care, E. (Eds.). (2015). Assessment and teaching of 21st century skills: Methods and approach. Springer.

Hesse, F., Care, E., Buder, J., Sassenberg, K., & Griffin, P. (2015). A framework for teachable collaborative Problem-solving skills. In P. Griffin & E. Care (Eds.), Assessment and teaching of 21st century skills: Methods and approach. Springer.

Kane, M. T. (2006). Validation. In R. L. Brennan (Ed.), Educational measurement. Praeger.

Messick, S. (1989). Validity. In R. L. Linn (Ed.), Educational measurement. American Council on Education/Macmillan.

Mislevy, R. J., Steinberg, L. S. & Almond, R. G. (2003). On the structure of educational assessments. Measurement: Interdisciplinary Research and Perspectives, 1(1), 3–62.

OECD. (2018). Preparing our youth for an inclusive and sustainable world: The OECD PISA global competence framework. OECD Publishing.

Partnership for 21st Century Skills (P21). (2009). Framework for 21st century learning. Creative Education, 6(2). https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=1412323

Glaser, R., Chudowsky, N. & Pellegrino, J.W. (Eds.). (2001) Knowing What Students Know. The Science and Design of Educational Assessment. National Academies Press.

Rupp, A. A., Templin, J., & Henson, R. A. (2010). Diagnostic measurement: Theory, methods, and applications. Guilford Press.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

01-10-2026

รูปแบบการอ้างอิง

อิ่มหิรัญ ณ., & มีแจ้ง ส. (2026). การพัฒนาแบบวัดวินิจฉัยสำหรับสมรรถนะแห่งศตวรรษที่ 21. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์และสหวิทยาเพื่อสังคม, 2(4), e2435. สืบค้น จาก https://so14.tci-thaijo.org/index.php/JIRFLAS/article/view/2435