บทบาทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการพัฒนาศักยภาพและส่งเสริมกิจกรรมของผู้สูงอายุ: กรณีศึกษาเทศบาลตำบลโคกหล่อ อำเภอเมืองตรัง จังหวัดตรัง

ผู้แต่ง

  • ปิยะรัตน์ แซ่หลี มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี
  • วีรวัฒน์ พาหะมะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี
  • จิรานันท์ ย้อยไชยา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี

คำสำคัญ:

การพัฒนาศักยภาพ, บทบาทองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น, ผู้สูงอายุ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษากิจกรรมการส่งเสริมศักยภาพของผู้สูงอายุในพื้นที่เทศบาลตำบลโคกหล่อ อำเภอเมืองตรัง จังหวัดตรัง และ 2) ศึกษาบทบาทการดำเนินงานของภาครัฐในการพัฒนาศักยภาพและส่งเสริมกิจกรรมผู้สูงอายุในพื้นที่เทศบาลตำบลโคกหล่ออำเภอเมืองตรัง จังหวัดตรัง โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก กับบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานในการพัฒนาศักยภาพและส่งเสริมกิจกรรมของผู้สูงอายุ และการสัมภาษณ์แบบสนทนากลุ่มกับผู้สูงอายุ ซึ่งแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มผู้สูงอายุที่อยู่ในชมรมและกลุ่มผู้สูงอายุที่อยู่ในพื้นที่เทศบาลตำบลโคกหล่อ ผลการวิจัย พบว่า 1) เทศบาลตำบลโคกหล่อดำเนินกิจกรรมเพื่อส่งเสริมศักยภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุให้สามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีคุณค่าและมีความสุข โดยเทศบาลฯ ได้จัดโครงการและกิจกรรมที่หลากหลายครอบคลุมทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และสิ่งแวดล้อม และ 2) เทศบาลตำบลโคกหล่อมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมศักยภาพของผู้สูงอายุผ่านการบูรณาการนโยบาย แผนงาน และความร่วมมือจากหลายภาคส่วนในการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ บทสรุปครั้งนี้สามารถเป็นแนวทางในการวางแผนโครงการและกิจกรรมให้สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ และความต้องการของผู้สูงอายุเพื่อพัฒนาศักยภาพ และคุณภาพชีวิตในการรองรับสังคมสูงวัยอย่างยั่งยืน รวมทั้งเป็นต้นแบบให้แก่
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่นในการกำหนดนโยบายระยะยาวต่อไป

เอกสารอ้างอิง

เนตรนภา กาบมณี, สิริลักษณ์ อุ่ยเจริญ, และปานเพชร สกุลคู. (2564). การศึกษาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุตำบลหนองไผ่ อ.เมือง จ.อุดรธานี. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์, 11(1), 27-39.

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2553). พระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2546 (ฉบับแก้ไข พ.ศ. 2553). https://www.dop.go.th/download/laws/regulation_th_2015250916304 2_1.pdf

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2563). ยุทธศาสตร์กรมกิจการผู้สูงอายุ 20 ปี ประจำปี พ.ศ. 2561-2580. กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. https://www.dop. go.th/download/knowledge/th1539326153-138_0.pdf

กรมอนามัย. (2565). คู่มือแผนส่งเสริมสุขภาพดี ประจำปีงบประมาณ 2568. กระทรวงสาธารณะสุข. https://eh.anamai.moph.go.th/th/elderly-manual/download/?DI d=211989&id=99922&reload=

ณัฏฐกันย์ อ๋องเอื้อ. (2564). คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลเมืองบ้านสวนจังหวัดชลบุรี. [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา]. https://ir.buu.ac.th/dspace/bitstrea m/1513/356/1/62930014.pdf

ณัฏฐกิตติ์ ปัทมะ. (2561, 11 พฤษภาคม). สถานการณ์สังคมผู้สูงอายุในประเทศไทย (Social Situation of The Elderly in Thailand). สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา. https://www.senate.go.th/assets/portals/1/news/10117/2_10117.pdf

ณัฐวรรณ แย้มละมัย. (2561). การประเมินผลโครงการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุเทศบาล ตำบลตะเคียนเตี้ยอำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี. [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา]. https://buuir.buu.ac.th/bitstream/1234567890/6693/1/Fulltext.pdf

ผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญรายที่ 1. (2568, 1 กันยายน). การสื่อสารส่วนบุคคล. (ปิยะรัตน์ แซ่หลีและคณะ, ผู้สัมภาษณ์).

ผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญรายที่ 10. (2568, 3 กันยายน). การสื่อสารส่วนบุคคล. (ปิยะรัตน์ แซ่หลีและคณะ, ผู้สัมภาษณ์).

ผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญรายที่ 11. (2568, 3 กันยายน). การสื่อสารส่วนบุคคล. (ปิยะรัตน์ แซ่หลีและคณะ, ผู้สัมภาษณ์).

ผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญรายที่ 12. (2568, 1 กันยายน). การสื่อสารส่วนบุคคล. (ปิยะรัตน์ แซ่หลีและคณะ, ผู้สัมภาษณ์).

ผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญรายที่ 13. (2568, 1 กันยายน). การสื่อสารส่วนบุคคล. (ปิยะรัตน์ แซ่หลีและคณะ, ผู้สัมภาษณ์).

ผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญรายที่ 14. (2568, 3 กันยายน). การสื่อสารส่วนบุคคล. (ปิยะรัตน์ แซ่หลีและคณะ, ผู้สัมภาษณ์).

ผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญรายที่ 15. (2568, 3 กันยายน). การสื่อสารส่วนบุคคล. (ปิยะรัตน์ แซ่หลีและคณะ, ผู้สัมภาษณ์).

ผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญรายที่ 16. (2568, 3 กันยายน). การสื่อสารส่วนบุคคล. (ปิยะรัตน์ แซ่หลีและคณะ, ผู้สัมภาษณ์).

ผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญรายที่ 2. (2568, 1 กันยายน). การสื่อสารส่วนบุคคล. (ปิยะรัตน์ แซ่หลีและคณะ, ผู้สัมภาษณ์).

ผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญรายที่ 3. (2568, 1 กันยายน). การสื่อสารส่วนบุคคล. (ปิยะรัตน์ แซ่หลีและคณะ, ผู้สัมภาษณ์).

ผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญรายที่ 4. (2568, 1 กันยายน). การสื่อสารส่วนบุคคล. (ปิยะรัตน์ แซ่หลีและคณะ, ผู้สัมภาษณ์).

ผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญรายที่ 5. (2568, 1 กันยายน). การสื่อสารส่วนบุคคล. (ปิยะรัตน์ แซ่หลีและคณะ, ผู้สัมภาษณ์).

ผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญรายที่ 6. (2568, 1 กันยายน). การสื่อสารส่วนบุคคล. (ปิยะรัตน์ แซ่หลีและคณะ, ผู้สัมภาษณ์).

ผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญรายที่ 7. (2568, 1 กันยายน). การสื่อสารส่วนบุคคล. (ปิยะรัตน์ แซ่หลีและคณะ, ผู้สัมภาษณ์).

ผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญรายที่ 9. (2568, 3 กันยายน). การสื่อสารส่วนบุคคล. (ปิยะรัตน์ แซ่หลีและคณะ, ผู้สัมภาษณ์).

มะลิ โพธิพิมพ์, ภัษภิษิจฐ์ พลศรีประดิษฐ์, สุชาติ บุณยภากร, จีรภา บุณยภากร, วลัญช์ชยา เขตบำรุง,จุน หน่อแก้ว, วรารัตน์ สังวะลี และวาสุกรี เชวงกูล. (2566). การสนับสนุนทางสังคม และปัจจัยอื่น ๆ ต่อพลังสุขภาพจิตผู้สูงอายุ. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 17(2), 143-152.

สนธยา มณีรัตน์, นาถนภา วงษ์ศีล และประไพจิตร โสมภีร์. (2566). สุขภาพจิต ปัญหา ความต้องการ และแนวทางการส่งเสริมสุขภาพจิตผู้สูงอายุ. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ สสอท, 6(3), 1–17.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2567, 9 ธันวาคม). การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567. https://www.nso.go.th/nsoweb/storag e/survey _detail/2025/20241209145003_27188.pdf

Cohen, J. M. & Uphoff, N. T. (1981). Rural development participation: Concept and measure for project design, implementation and evaluation. Cornell University Press.

Cutchin, M.P. (2004). Using Deweyan philosophy to rename and reframe adaptation-to-environment. American Journal of Occupational Therapy, 58 (3), 303–312. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15202628/

Hood, C. (1991). A public management for all seasons?. Public Administration, 69(1), 3-19. https://eclass.uoa.gr/modules/document/file.php/PSPA108/4NMP%20a ll%20seasonsfulltext.pdf

Orley, J., & Kuyken, W. (1994 C). Quality of life assessment: international perspectives: proceedings of the joint meeting organized by the World Health Organization and the Foundation IPSEN in Paris. Springer-Verlag. https://onesearch.nihlibrary.ors.nih.gov/permalink/01NIH_INST/g83mj/alma991001270110504686

Wei, L., Hu, Y., Tao, Y., Hu, R. & Zhang, L. (2020). The Effects of Physical Exercise on the Quality of Life of Healthy Older Adults in China: A Systematic Review. Frontiers in Psychology, 13(1), 1-9.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

01-10-2026

รูปแบบการอ้างอิง

แซ่หลี ป., พาหะมะ ว., & ย้อยไชยา จ. (2026). บทบาทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการพัฒนาศักยภาพและส่งเสริมกิจกรรมของผู้สูงอายุ: กรณีศึกษาเทศบาลตำบลโคกหล่อ อำเภอเมืองตรัง จังหวัดตรัง. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์และสหวิทยาเพื่อสังคม, 2(4), e2247. สืบค้น จาก https://so14.tci-thaijo.org/index.php/JIRFLAS/article/view/2247