กระบวนการบรรเลงซออู้เพลงโหมโรงหุ่นกระบอก

Main Article Content

วสวัตติ์ ทองรักษ์

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง กระบวนการบรรเลงซออู้ในเพลงโหมโรงหุ่นกระบอก กรณีศึกษาการถ่ายทอดของครูสุริยะ
ชิตท้วม มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการบรรเลง ลักษณะทางดนตรี และวิเคราะห์การบรรเลงซออู้ในเพลงโหมโรงหุ่นกระบอก การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากการศึกษาค้นคว้าเอกสารที่เกี่ยวข้อง ร่วมกับการศึกษาภาคสนามผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกต และการบันทึกการบรรเลงซออู้จากครูสุริยะ ชิตท้วม แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและการวิเคราะห์เชิงสังคีตลักษณ์


ผลการวิจัยพบว่า กระบวนการบรรเลงซออู้ในเพลงโหมโรงหุ่นกระบอกมีรูปแบบและลำดับขั้นตอนที่สืบทอด   กันมาอย่างเป็นระบบ ซออู้ทำหน้าที่เป็นเครื่องดนตรีที่มีบทบาทสำคัญในการดำเนินทำนองและถ่ายทอดอารมณ์ของการแสดง โครงสร้างทำนองประกอบด้วยช่วงขึ้นเพลง ช่วงทำนองหลัก และช่วงลงจบ ดำเนินอยู่ในระบบเสียงปัญจมูล
ทางกลางแหบ ใช้จังหวะฉิ่งสองชั้นแบบจีนร่วมกับหน้าทับจีน นอกจากนี้ยังพบการใช้เทคนิคการบรรเลงซออู้ที่เป็นเอกลักษณ์ เช่น การพรมเสียง การสะบัดนิ้ว การรูดเสียง และการใช้คันชักอย่างมีแบบแผน

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

ณรงค์ชัย ปิฎกรัชต์. (2542). สารานุกรมเพลงไทย.กรุงเทพฯ: เรือนแก้วการพิมพ์.

นรพิชญ์ เลื่องลือ และขำคม พรประสิทธิ์. (2567). กลวิธีการขับร้องเพลงหุ่นกระบอกเรื่องพระอภัยมณีของครูกัญจนปกรณ์ แสดงหาญ. วารสารดนตรีและการแสดง, 10(1). https://so06.tcithaijo.org/index.php/Mupabuujournal/article/view/275331

พิชิต ชัยเสรี. (2559). สังคีตลักษณ์วิเคราะห์. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

พูนพิศ อมาตยกุล. (2552). เพลง ดนตรี และนาฏศิลป์ จาก สาส์นสมเด็จ: สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์. วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2560). สารานุกรมศัพท์ดนตรีไทย ภาคภาคคีตะ - ดุริยางค์. ราชบัณฑิตยสถาน.

สำนักงานมาตรฐานอุดมศึกษา (2544). เกณฑ์มาตรฐานดนตรีไทยและเกณฑ์

การประเมิน. กรุงเทพฯ: ห้างหุ่นส่วนจำกัด ภาพพิมพ์

สิปปวิชญ์ กิ่งแก้ว. (2559). วัฒนธรรมดนตรีพื้นบ้านไทยสี่ภาค. นครปฐม: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยศิลปากร พระราชวังสนามจันทร์.

สุทธิดา พุทธรักษา และขำคม พรประสิทธิ์. (2568). กลวิธีในการบรรเลงซออู้ในการแสดงหุ่นกระบอก เรื่องขุนช้างขุนแผน ตอนนางวันทองห้ามทัพของคณะหุ่นกระบอกเพาะช่าง. วารสารดนตรีและการแสดง, 11(1). https://so06.tci-thaijo.org/index.php/Mupabuujournal/article/view/286285