การศึกษาเชิงเปรียบเทียบคำสอนเรื่องความเป็นอนัตตาในพุทธศาสนาเถรวาทและมหายาน: นัยสำคัญต่อกระบวนทัศน์การหลุดพ้นในโลกสมัยใหม่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อวิเคราะห์เปรียบเทียบมโนทัศน์เรื่องอนัตตาในพระพุทธศาสนาฝ่ายเถรวาท และมโนทัศน์เรื่องสูญญตาในพระพุทธศาสนาฝ่ายมหายานสำนักมาธยมิก เพื่อแสวงหาเอกภาพทางปัญญา ตลอดจนพิจารณานัยสำคัญต่อการประยุกต์ใช้ในบริบทโลกสมัยใหม่ที่กำลังเผชิญวิกฤตการณ์แห่งอัตตาและปัจเจกนิยมสุดโต่ง โดยใช้การศึกษาเอกสารจากคัมภีร์ปฐมภูมิและงานวิจัยพุทธศาสตร์ร่วมสมัย
ผลการศึกษาพบว่า พุทธศาสนาทั้งสองกระแสมีจุดมุ่งหมายเชิงสารัตถะร่วมกัน คือการทำลายมายาการแห่งความยึดมั่นถือมั่นในตัวตน (Ego-transcendence) อันนำไปสู่อิสรภาพทางจิตวิญญาณและความหลุดพ้นจากทุกข์ อย่างไรก็ตาม มีความแตกต่างในด้านระเบียบวิธีสื่อสารและระดับการใช้ภาษา ซึ่งสัมพันธ์กับบริบททางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่แตกต่างกัน ฝ่ายเถรวาทเน้นพุทธวิธีเชิงวิเคราะห์แบบแยกองค์ประกอบ (Analytical Reductionism) ผ่านหลักขันธ์ 5 เพื่อแสดงให้เห็นถึงสภาวะที่ปราศจากแก่นสารและไม่เป็นอำนาจของกลุ่มก้อน (Ghana) ขณะที่ฝ่ายมหายานพัฒนาสู่มุมมองเชิงสัมพันธ์แบบองค์รวม (Relational Holism) ผ่านหลักสูญญตา เพื่อชี้ให้เห็นสภาวะที่ว่างจากการมีตัวตนโดยตัวเอง (Sva-bhava) อันนำไปสู่การอุบัติขึ้นของมหากรุณาอย่างไร้ขอบเขต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
The Journal of Dhammaduta | ISSN: xxxx-xxxx (online) | Responsible editors: Dr.Phramaha Prayoon Jotivaro. | This journal is published under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC-BY-NC-ND 4.0) by Dhammaduta College, Mahachulalongkornrajavidyalaya University - 79 Moo 1, Lamsai, Wang Noi, Phra Nakhon Si Ayutthaya 13170 Thailand
เอกสารอ้างอิง
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2560). พุทธธรรม (ฉบับปรับขยาย) (พิมพ์ครั้งที่ 51). กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
Anālayo, B. (2020). The signless mind-deliverance in early Pāli Buddhism. Cambridge: Cambridge University Press.
Goleman, D., & Davidson, R. J. (2017). Altered traits: Science reveals how meditation changes your mind, brain, and body. New York: Avery.
Gombrich, R. F. (2006). Theravāda Buddhism: A social history. London: Routledge.
Harvey, P. (2013). An introduction to Buddhism: Teachings, history and practices. Cambridge: Cambridge University Press.
Nagarjuna. (1995). The fundamental wisdom of the middle way: Mūlamadhyamakakārikā (J. L. Garfield, Trans.). Oxford: Oxford University Press.
World Health Organization. (2022). World mental health report: Transforming mental health for all. Geneva: WHO Press.
