การเสด็จไปโปรดบุคคลของพระพุทธเจ้า

บทคัดย่อ

พุทธกิจที่สำคัญประการหนึ่งในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระศากยมุนี คือ การตรวจดูสัตว์โลก ด้วยอินทริยปโรปริยัตตญาณ (ความรู้ในความแก่กล้าแห่งอินทรีย์ของสัตว์ทั้งหลาย) และอาสยานุสยญาณ (ความรู้ในอัธยาศัยและอนุสัยของสัตว์ทั้งหลาย) หากบุคคลใดปรากฏอยู่ในขอบข่ายแห่งพระสัพพัญญุตญาณ พระองค์จะเสด็จไปโปรดด้วยพระกรุณา เพื่อชี้ทางให้บุคคลนั้นดำรงตนอยู่ในศีล 5 ถึงไตรสรณคมน์เป็นที่พึ่ง ที่ระลึก ตลอดจนถึงบรรลุเป็นพระอริยบุคคลชั้นต่างๆ ทรงบำเพ็ญโลกัตถจริยาคือบำเพ็ญประโยชน์แก่มหาชนอย่างสมบูรณ์ โดยไม่เลือกชั้นวรรณะหรือฐานะทางสังคม อย่างไรก็ตามมีคำถามเกิดขึ้นว่า เหตุใดพระเจ้าอชาตศัตรูพระราชโอรสแห่งพระเจ้าพิมพิสาร ผู้เป็นโยมอุปัฏฐากที่ใกล้ชิดกับพระองค์ กลับไม่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณนั้น ต่างจากอหิงสกะ (องคุลิมาล) บุตรนายภัคควะปุโรหิตในราชสำนักของพระเจ้าปเสนทิโกศล ที่เสด็จไปโปรดให้รอดพ้นจากการทำอนันตริยกรรม จากการศึกษาสันนิษฐานได้ว่า ปัจจัยแวดล้อมต่างๆ เช่น พระชนมายุของพระพุทธเจ้า, ศรัทธาและการสั่งสมบารมี, วิบากกรรมของบุคคล รวมถึงสถานการณ์ด้านการเมืองการปกครองในสมัยนั้น ปัจจัยเหล่านี้อาจมีส่วนในการตัดสินพระทัยเสด็จไปโปรดบุคคลของพระองค์ในแต่ละกรณี