การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนา: โอกาสความท้าทาย และจริยธรรมดิจิทัล

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาท โอกาส ความท้าทาย และแนวทางการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในยุคดิจิทัล โดยใช้การวิเคราะห์เชิงเอกสารและการสังเคราะห์แนวคิดจากสาขาวิชาที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ เทคโนโลยีสารสนเทศ พุทธปรัชญา และจริยธรรมดิจิทัล ผลการศึกษาพบว่า ปัญญาประดิษฐ์มีศักยภาพสำคัญในการสนับสนุนการเผยแผ่ธรรมะ โดยเฉพาะในด้านการเพิ่มโอกาสการเข้าถึงข้อมูล การสื่อสารแบบโต้ตอบ และการเรียนรู้ที่ปรับให้เหมาะสมกับผู้เรียนแต่ละบุคคล นอกจากนี้ AI ยังสามารถช่วยในการผลิตและเผยแพร่เนื้อหาธรรมะในรูปแบบที่หลากหลายและสอดคล้องกับพฤติกรรมของผู้คนในยุคดิจิทัล อย่างไรก็ตาม การนำ AI มาใช้ในบริบทของพระพุทธศาสนา เช่น Generative AI Chatbot ระบบแนะนำเนื้อหา การวิเคราะห์คัมภีร์ ยังมีข้อจำกัดและความท้าทายที่สำคัญ โดยเฉพาะในด้านความถูกต้องของเนื้อหา ความลึกซึ้งของการเรียนรู้ และความสามารถในการถ่ายทอดประสบการณ์ทางจิตวิญญาณ ซึ่งเป็นแก่นสำคัญของพระพุทธศาสนา นอกจากนี้ ยังมีประเด็นด้านจริยธรรมที่ต้องพิจารณา เช่น ความโปร่งใส ความรับผิดชอบ และความเป็นธรรมในการใช้เทคโนโลยี
บทความเสนอว่า การพัฒนาและการใช้ AI เพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนาควรดำเนินไปภายใต้กรอบแนวคิดเชิงบูรณาการที่เชื่อมโยงระหว่างปัญญาประดิษฐ์ พุทธปรัชญา และจริยธรรมดิจิทัล โดยเน้นให้เทคโนโลยีทำหน้าที่เป็นเครื่องมือสนับสนุนการเรียนรู้ มิใช่การทดแทนบทบาทของครูหรือกระบวนการปฏิบัติ ทั้งนี้ การมีแนวทางเชิงนโยบายที่ชัดเจนและการกำกับดูแลอย่างเหมาะสมจะช่วยให้การใช้ AI เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับหลักธรรม อันจะนำไปสู่การเผยแผ่พระพุทธศาสนาอย่างยั่งยืนในสังคมดิจิทัล