สังคหวัตถุ 4 : หลักธรรมทางพุทธศาสนาเพื่อการบริหารทรัพยากรบุคคล            ในสถานศึกษาอย่างยั่งยืน

ยศภัทร   เกลี้ยงกลม; พระครูวุฒิชัยการโกศล

ผู้แต่ง

ยศภัทร เกลี้ยงกลม คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตศรีธรรมาโศกราช
พระครูวุฒิชัยการโกศล คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตศรีธรรมาโศกราช

คำสำคัญ:

การบริหารทรัพยากรบุคคล, สังคหวัตถุ 4

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ซึ่งประกอบด้วย 1.ทาน (การให้) 2.ปิยวาจา (การพูดจาไพเราะ) 3.อัตถจริยา (การประพฤติประโยชน์) และ 4.สมานัตตตา (การวางตนเหมาะสม) ซึ่งเป็นหลักธรรมทางพุทธศาสนาเพื่อการบริหารทรัพยากรบุคคลในสถานศึกษาอย่างยั่งยืน จากการศึกษาพบว่า ผู้บริหารสถานศึกษาจำเป็นต้องมีความรู้ความสามารถในการบริหารงานอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ควรมีการใช้เครื่องมือและแนวคิดทฤษฎีการบริหารจัดการที่เหมาะสมเพื่อแก้ไขปัญหานำแนวคิดทฤษฎีการจัดการมาแก้ไขปัญหา ตลอดจนประยุกต์ใช้หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาในการบริหารงานบุคคล คือ หลักสังคหวัตถุธรรม 4 ซึ่งเป็นหลักธรรมที่ยึดเหนี่ยวใจบุคคลและนำมาซึ่งก่อให้เกิดความสามัคคีในองค์กร

ดังนั้น การนำหลักสังคหวัตถุ 4 มาใช้ในการบริหารบุคคลของโรงเรียนจะช่วยให้บุคลากรในสถานศึกษาตระหนักถึงความสำคัญของหลักธรรมดังกล่าว ส่งผลให้เกิดการพัฒนาปรับปรุงการปฏิบัติงานด้านการบริหารบุคคลอย่างยั่งยืน สร้างองค์กรแห่งความสุข อันจะนำไปสู่ประสิทธิภาพและประสิทธิผลที่ดียิ่งขึ้นขององค์กรโดยรวม

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2545). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์ (ร.ส.พ.).

กระทรวงศึกษาธิการ. (2562). แผนการพัฒนาการบริหารงานบุคคลในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการพุทธศักราช 2546 เพิ่มเติมพุทธศักราช 2562. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.

จอมพงศ์ มงคลวนิช. (2555). การบริหารองค์การและบุคลากรทางการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: ทวีพริ้นท์ (1991) จำกัด.

ธงชัย สันติวงษ์. (2556). การบริหารทรัพยากรมนุษย์. พิมพ์ครั้งที่ 11กรุงเทพมหานคร: ประชุมช่าง.

บริพัฒน์ สารผล. (2565). ภาวะผู้นําเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานบุคคลของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาอุดรธานี. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

ปัณณธร เธียรชัยพฤกษ์. (2552). การประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 เพื่อสร้างความผูกพันต่อองค์การ: กรณีศึกษาโรงพยาบาลกรุงเทพ.วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ปิยะ โกฏิแสน. (2560). การพัฒนาแนวทางการบริหารสถานศึกษาโดยใช้ Balanced Scorecard ของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 27. ใน วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา . มหาวิทยาลัย มหาสารคาม.

พรทิพย์ เลี่ยมใจดี. (2562). แนวทางการบริหารสถานศึกษาตามหลักธรรมาภิบาลของโรงเรียนมัธยมศึกษาจังหวัดอุทัยธานี สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 42. (วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา). นครสวรรค์: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์.

พรวิภา หาญมนตรี. (2568). ปัจจัยการบริหารยุคดิสรับชันที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานบุคคลของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสกลนคร. ปริญญาครุศาสตมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา : มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.

พระธรรมโกศาจารย์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2549). พุทธวิธีการบริหาร. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2551). ยิ่งก้าวถึงสุขยิ่งใกล้ถึงธรรม. กรุงเทพฯ:สำนักพิมพ์สถาบันบันลือธรรม.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2550). ธรรมนูญชีวิต. พิมพ์ครั้งที่ 82. กรุงเทพฯ: บริษัท พิมพ์สวย จำกัด.

พระวีรวัฒน์ รอดสุโข. (2550). เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและความคงทนในการเรียนรู้วิชาพระพุทธศาสนา เรื่อง สังคหวัตถุ 4 พรหมวิหาร 4 ไตรลักษณ์ 3 กลุ่มสร้างเสริมลักษณะนิสัยชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ระหว่างการสอนด้วยหนังสือการ์ตูนและการสอนตามปกติ, วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต.สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

พุทธทาสภิกขุ. (2541). บรมธรรมภาคต้น.พิมพ์ครั้งที่ 5. สุราษฎร์ธานี: ธรรมทานมูลนิธิ.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย (ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มาลินี สวยค้าข้าว. (2568). หลักการบริหารองค์กรโดยใช้หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา (ออนไลน์) แหล่งที่มา : https://cutt.ly/J9Swqm4 {27 กรกฎาคม 2568}

ศุภากร บุญสนอง. (2564).หลักพุทธธรรมกับการบริหารงานบุคคล.ดุษฎีนิพนธ์ หลักสูตรพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพุทธบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครสวรรค์ .

สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (พิมพ์ ธมฺมธโร). (2541). ธรรมะสร้างเยาวชน. โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

สุนันท์ รุ่งอรุณแสงทอง. (2561). การบริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานให้เกิดประสิทธิภาพ. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ไสว มาลาทอง. (2552) คู่มือการดำเนินงานเสริมสร้างศีลธรรมสำหรับเด็กและเยาวชน, กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

อรวี แสงทอง และ รัตนา กาญจนพันธุ์. (2564). คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 ตามการรับรู้ของครูในโรงเรียนเครือสหวิทยาเขตเมืองปราการ จังหวัดสมุทรปราการ. Journal of Roi Kaensarn Academi.6(5), 91-104.

อนิวัช แก้วจำนง. (2565). การจัดการเชิงกลยุทธ์. พิมพ์ครั้งที่ 2. สงขลา: นำศิลป์โฆษณา.

อนันต์นาวี, ภารดี. (2551). หลักการ แนวคิด ทฤษฎีทางการบริหารการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มนตรี จำกัด.

Hoy,W.K. and Miskel, C.G. (2001). Educational Administration : Theory , Research and Practice. 6 th ed. Boston : Mc Graw-Hill