การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อเสริมสร้างสังคมสันติสุข

ผู้แต่ง

  • พระเจษฎา จิตฺตสํวโร (ศรีธรรมา) สำนักศาสนศึกษาวัดบัวถนน

คำสำคัญ:

การบูรณาการ, หลักพุทธธรรม, สังคมสันติสุข

บทคัดย่อ

                   บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอบทความวิชาการเรื่อง “การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อเสริมสร้างสังคมสันติสุข” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดและหลักธรรมของพรหมวิหาร 4 ในพระพุทธศาสนา วิเคราะห์การประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรม ในการพัฒนาความสัมพันธ์ของบุคคลในสังคม และเสนอแนวทางในการบูรณาการหลักพรหมวิหาร 4 เพื่อเสริมสร้างสังคมสันติสุข การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร โดยศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก ตำรา เอกสารทางวิชาการ และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง แล้วนำมาวิเคราะห์และสังเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า หลักพุทธธรรมประกอบด้วย เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา ซึ่งเป็นหลักธรรมที่ส่งเสริมให้มนุษย์มีจิตใจสูงส่ง มีความรัก ความปรารถนาดี ความเห็นอกเห็นใจ และความยุติธรรมต่อผู้อื่น การบูรณาการหลักพุทธธรรม สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิต การพัฒนาชุมชน และการบริหารจัดการองค์กร โดยส่งเสริมให้บุคคลมีเมตตาต่อกัน ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน ยินดีในความสำเร็จของผู้อื่น และวางใจเป็นกลางอย่างมีเหตุผล ซึ่งจะช่วยลดความขัดแย้งและสร้างความสามัคคีในสังคม นอกจากนี้ การบูรณาการหลักพุทธธรรม ยังสามารถพัฒนาเป็นแนวทางในการเสริมสร้างสังคมสันติสุขในมิติต่าง ๆ ได้แก่ มิติด้านบุคคล มิติด้านชุมชน และมิติด้านสังคม โดยการปลูกฝังคุณธรรมดังกล่าวผ่านกระบวนการทางการศึกษา สถาบันครอบครัว สถาบันศาสนา และองค์กรทางสังคม หลักพุทธธรรม หรือ พรหมวิหาร 4 สามารถนำมาประยุกต์เป็นกรอบแนวคิดในการสร้างสังคมสันติสุขในรูปแบบของ L – C – S – N Model เพื่อให้เกิดการพัฒนาจิตใจควบคู่กับการพัฒนาสังคม อันจะนำไปสู่การอยู่ร่วมกันอย่างสันติและยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กิตติทัศน์ ผกาทอง. (2551). ภาวะผู้นําตามแนวพุทธ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

แก้ว ชิดตะขบ. (2548). รวมวิชาธรรมศึกษาชั้นตรี ตามหลักสูตรของสนามหลวงแผนกธรรม พ.ศ. 2546. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์การศาสนา

ดนัย ไชยโยธา. (2544). พจนานุกรมพุทธศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: สํานักพิมพ์โอเอส พริ้นติ้งเฮาส์.

เบญจวรรณ ทิมสุวรรณ. (2555) “การบูรณาการกระบวนทัศน์ในการประกันคุณภาพการศึกษา”.วารสารการพยาบาลและการศึกษา. ปีที่ 5 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม – สิงหาคม).

ประเวศ วะสี และคณะ. (2539) “พระพุทธศาสนากับจิตวิญญาณสังคมไทย”. ประเด็นวิจัยศาสนาและวัฒนธรรม. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช). (2551). พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์. “ คำวัด ”. พิมพ์ครั้งที่ ๓. กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภาและสถาบันบันลือธรรม.

พระพรหมคุณาภรณ์(ป.อ.ปยุตฺโต). (2551) พจนานุกรมพุทธศาสตร์. ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 16. กรุงเทพมหานคร: เอส.อาร์. พริ้นติ้ง แมส โปรดักส์ จำกัด.

พระมหาวิสูตร ปภสฺสโร (ยุวศิลป์). (2560) “บูรณาการหลักโอวาทปาฏิโมกข์สู่บรรทัดฐานทางสังคมไทย ศึกษากรณีชุมชนบ้านศาลา ตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่”. ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชา พระพุทธศาสนา. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2548). พจนานุกรมศัพท์ศาสนาสากล อังกฤษ-ไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: ห้างหุ้นส่วนจำกัด อรุณการพิมพ์.

Walpola Sri Rahula. What The Buddha Taught. ชูศักดิ์ ทิพย์เกสร และคณะ แปล. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-30

รูปแบบการอ้างอิง

จิตฺตสํวโร (ศรีธรรมา) พ. (2026). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อเสริมสร้างสังคมสันติสุข. วารสารสหวิทยาการศึกษาและพัฒนาท้องถิ่น, 2(1), 42–54. สืบค้น จาก https://so14.tci-thaijo.org/index.php/JISLD/article/view/2757

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ