กฎหมายและวิธีการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครอง

เอกพล  วงศ์เสรี

ผู้แต่ง

เอกพล วงศ์เสรี มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต

คำสำคัญ:

การไกล่เกลี่ย , การระงับข้อพิพาททางเลือก , คดีปกครอง

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดและวิธีการระงับข้อพิพาททางเลือกรวมถึงกฎหมายและวิธีการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครอง ด้วยการศึกษาเอกสาร เช่น กฎหมายปกครอง งานวิชาการ และข่าวสารสำนักงานศาลปกครอง ผลการศึกษา พบว่า 1) การระงับข้อพิพาททางเลือก เป็นวิธีการที่หลากหลายในการแก้ไขข้อขัดแย้งและข้อพิพาทนอกเหนือจากการฟ้องคดี ได้แก่ การเจรจา การไกล่เกลี่ย และการอนุญาโตตุลาการ 2) การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครองในปัจจุบันเป็นไปตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง (ฉบับที่ 12) พ.ศ.2562 ซึ่งได้เพิ่มเติมส่วนที่ 2/1 การไกล่เกลี่ยข้อพิพาท มาตรา 66/1 ถึงมาตรา 66/12 โดยเป็นทางเลือกในการระงับข้อพิพาททางปกครองที่มีความเรียบง่าย ยุติข้อพิพาทได้เร็ว มีอัตราความสำเร็จสูง ส่วนใหญ่เป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับสัญญาทางปกครอง โดยศาลปกครองกลางมีคดีไกล่เกลี่ยรับเข้ามากที่สุด และ 3) วิธีการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครองมีข้อจำกัด ได้แก่ ประเภทคดี ผู้ทำหน้าที่ไกล่เกลี่ย ขั้นตอนและวิธีการ รวมถึงความรู้ความเข้าใจของคู่กรณี ข้อเสนอแนะ 1) ให้ศาลปกครองมีอำนาจไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครองได้กว้างขวางขึ้น 2) ให้มีผู้ไกล่เกลี่ย นอกจากตุลาการศาลปกครองผู้ไกล่เกลี่ยข้อพิพาท 3) การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทก่อนการยื่นฟ้อง และ 4) จัดตั้งศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทคดีปกครองเพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจให้กับเจ้าหน้าที่ของรัฐ และประชาชน

เอกสารอ้างอิง

กรวรรณ คำกรเกตุ. (2563). แนวทางการสร้างความคุ้มกันในเด็กและเยาวชนต่อการป้องกันจากการตกเป็นเหยื่ออาชญากรรมและเป็นผู้กระทำผิดในสังคม กรณีศึกษาโครงการโรงเรียนยุติธรรมอุปถัมภ์. [ดุษฎีนิพนธ์ ศิลปศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Theses and Dissertations (Chula ETD). https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/3956

เชาวณี ชววิสิฐ. (2566). ปัญหาเกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทคดีปกครองในประเทศไทย. [ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]. Thammasat University Digital Collections. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:314907

เชาวณี ผิวจันทร์. (2567). ปัญหาและแนวทางการพัฒนาการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทคดีปกครองในศาลปกครองไทย. วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น, 8(1), 93-110. https://doi.org/10.14456/jlgisrru.2024.7

พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง (ฉบับที่ 12) พ.ศ.2562. (2562, 30 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 136 ตอนที่ 56 ก, หน้า 247-252.

ระเบียบของที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุดว่าด้วยการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทใน คดีปกครอง พ.ศ.2562. (2562, 30 สิงหาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 136 ตอนที่ 94 ก, หน้า 9-15.

ศาลปกครอง. (2568). สื่อความรู้คดีปกครอง ตอน เหตุเดือดร้อนรำคาญจากกิจการร้านค้าใกล้บ้าน ยุติลงได้ด้วยการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครอง. https://www.admincourt.go.th/adminCourt/site/08doc_detail.php?ids=28242

ศูนย์การเรียนรู้ศาลปกครองออนไลน์. (2567ก). Infographic การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครอง เรื่อง 5 หลักการสำคัญในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครอง.

ศูนย์การเรียนรู้ศาลปกครองออนไลน์. (2567ข). กระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครองเป็นอย่างไร. https://aclib.admincourt.go.th/article/659cc2ae30dc8

สถาบันอนุญาโตตุลาการ. (2566). รายงานสถานการณ์การระงับข้อพิพาททางเลือกประเทศไทย ประจำปี 2566.

สถาบันอนุญาโตตุลาการ. (2568). การอนุญาโตตุลาการ. https://thac.or.th/th/arbitration

สำนักงานศาลปกครอง. (2567). ข่าวศาลปกครอง ครั้งที่ 53/2567 ศาลปกครองเผยสถิติ 5 ปี “ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครอง” แล้วเสร็จ 737 คดี พร้อมเร่งพัฒนาระบบการ ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทคดีปกครองอิเล็กทรอนิกส์ เพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่ประชาชน.

อุกฤษฏ์ ตัณตรีบูรณ์. (2558). การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีสัญญาทางปกครองโดยศาลปกครอง. [การค้นคว้าอิสระ นิติศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช] STOUIR at Sukhothai Thammathirat Open University. https://ir.stou.ac.th/bitstream/123456789/8029/1/fulltext.pdf

Carnevale, P. J. & Pruitt, D. G. (2003). Negotiation and Mediation. Annual Review of Psychology, 43(1), 531-582. https://www.researchgate.net/publication/234837390_Negotiation_and_Mediation

Eshetu, T. & Getu, M. (2009). Alternative Dispute Resolution. The Justice and Legal System Research Institute.

Goss, J. (1995). Alternative Dispute Resolution. Alberta Law Review, 34(1), 1-33. https://aclib.admincourt.go.th/article/66f285ab62a7f

Isaac, B. (2024). Negotiation: A critical issue in the twenty-first century, In Ikonne, Ogadinma. & Dura, Fidelia A. (Eds.). Intergroup relations in the 21st century: Nature and dynamics.

https://www.researchgate.net/publication/380291988_Negotiation_A_critical_issue_in_the_twenty-first_century

Khanal, B. P. (2024). Alternative Dispute Resolution: Historical, Customary Practices & Legal Aspects of Nepal. International Journal for Multidisciplinary Research, 6(5), 1-12.

Lewicki, R. J., Saunders, D. M. & Barry, B. (2016). Negotiation. (7th ed.). McGraw-Hill Education.

Montuori, A. (2011). Systems Approach. pp.414-421 in Encyclopedia of Creativity. (2nd ed.). Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-375038-9.00212-0

Thomas J. B., Eugene A. P. & Paul-Philippe P. (2005). General systems theory and criminal justice, Journal of Criminal Justice, 33(3), 203-211. https://doi.org/10.1016/j.jcrimjus.2005.02.001