คำให้การของเปรตในคัมภีร์เปตวัตถุ

บทคัดย่อ

บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอเรื่องบุญ-บาป กรรมดี-กรรมชั่ว นรก-สวรรค์ ตามคำบอกเล่าของเปรตในคัมภีร์เปตวัตถุ เป็นการศึกษาเอกสาร ผลการศึกษาพบว่า คัมภีร์เปตวัตถุ ประมวลเรื่องราวของผู้ละจากโลกนี้ไป มีทั้งสิ้น 51 เรื่อง มีแหล่งที่มา 2 แหล่งคือ จากเรื่องที่พระผู้มีพระภาคทรงยกขึ้นมาแสดงเองจากเหตุการณ์ที่เกิดเรื่องขึ้น (อัตถุปปัตติเหตุ) และมาจากการถาม-ตอบ (ปุจฉาวิสัชชนา) ระหว่างพวกเปรตกับพระอรหันตสาวก เช่น พระมหาโมคคัลลานเถระ พระสารีบุตรเถระเป็นต้น แล้วนำเรื่องราวของเปรตนั้นไปกราบทูลให้พระผู้มีพระภาคทรงทราบจากนั้นพระองค์ก็ปรารภเหตุนั้นแสดงธรรมแก่พุทธบริษัท

คำว่าเปรตมี ๒ ความหมายคือ (1) หมายถึงผู้จากโลกนี้ไปคือผู้ตายไปแล้ว ผู้ล่วงลับไปแล้ว พวกที่ตายไปเกิดเป็นเทวดาก็เรียกว่าเปตะหรือเปรตในความหมายนี้ก็มี เช่น พิธีทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้ผู้ที่ตายไปแล้วเรียกว่า เปตพลี (2) หมายถึงสัตว์พวกหนึ่งที่เกิดในอบายภูมิที่เรียกว่าเปตวิสัย หรือเปรตวิสัย สัตว์พวกนี้ได้รับทุกขเวทนาต่างๆ ตามผลแห่งกรรมชั่วที่ได้ทำไว้

นอกจากนี้ ยังมีเปรตอีกพวกหนึ่งที่เสวยผลแห่งกรรมดีและกรรมชั่วสลับกันในชาติเดียวกัน เรียกว่า เวมานิกเปรต คือเปรตที่มีวิมานอยู่เป็นของตัวเอง มีความสุขเหมือนพวกเทวดาในเวลาหนึ่ง แต่ในอีกเวลาหนึ่งได้รับทุกขเวทนาแสนสาหัสเหมือนเปรตพวกอื่นและสัตว์นรกทั้งหลาย คัมภีร์เปตวัตถุ ได้อธิบายลักษณะทางกายภาพของเปรตแต่ละชนิดไว้แตกต่างกันแบ่งตามอำนาจบาปกรรมของเปรตที่เคยทำไว้ เรื่องราวของเปรตในคัมภีร์เปตวัตถุให้คติเตือนใจแก่มนุษย์เกี่ยวกับเรื่องกฎแห่งกรรมและความมีอยู่จริงเรื่องบุญ-บาป ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว อันเป็นแนวคิดพื้นฐานของชาวพุทธที่พึงประสงค์