วารสารการสร้างเสริมสุขภาพไทย

สารบัญ

นพ.วิวัฒน์ โรจนพิทยากร — Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

วารสารการสร้างเสริมสุขภาพไทย

นพ.วิวัฒน์ โรจนพิทยากร — Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

คณะกรรมการวารสารการสร้างเสริมสุขภาพไทย

นพ.วิวัฒน์ โรจนพิทยากร — Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

บทบรรณาธิการ

นพ.วิวัฒน์ โรจนพิทยากร — Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพในการผลิตและบริโภคอาหารปลอดภัยตามหลัก “อิ่ม ออม สร้างสุข” ของเกษตรกรในจังหวัดกาฬสินธุ์

Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

นิตยา แสงประจักษ์
สาขาวิชาสาธารณสุขศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสุขภาพ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ จังหวัดกาฬสินธุ์
นิตยา เคหะบาล
สาขาวิชานวัตกรรมเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ จังหวัดกาฬสินธุ์
ธีรนันท์ ขันตี
สาขาวิชานิเทศศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ จังหวัดกาฬสินธุ์
มัลลิกา นาจันทอง
สาขาวิชาการท่องเทียว คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ จังหวัดกาฬสินธุ์
กรรณิกา ถุนาพรรณ์
สาขาวิชาการออกแบบอุตสาหกรรม คณะวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์ จังหวัดกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้เป็นรูปแบบภาคตัดขวางเชิงวิเคราะห์ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ ต้านสุขภาพในการผลิตและบริโภคอาหารปลอดภัย ตามหลัก “อิ่ม ออม สร้างสุข” ของเกษตรกร อายุ 15-79 ปี ในอําเภอ สมเด็จ อําเภอนามน อําเภอห้วยผึ้ง และอําเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์ จํานวน 400 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติไคสแควร์, odds ratio และ 95%CI ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 56.5 อายุเฉลี่ย 50.47 ปี ส่วนใหญ่ทํานาเป็นอาชีพหลัก ร้อยละ 76.5 กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีปัจจัยเสี่ยงจากการ บริโภคอยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 48.3 ปัจจัยเอื้อจากสภาพแวดล้อมส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 62.5 ปัจจัยเสริมจากครอบครัว เพื่อนบ้าน ผู้นําชุมชน ส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 59.5 ความรอบรู้ด้านสุขภาพ ในการผลิตและบริโภคอาหารปลอดภัยส่วนใหญ่อยู่ในระดับดี ร้อยละ 36.2 ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ ด้านสุขภาพ ได้แก่ อาชีพหลัก การเคยตรวจคัดกรองสุขภาพในรอบ 1 ปี ปัจจัยเสี่ยงจากการบริโภค ปัจจัยเอื้อ จากสภาพแวดล้อม และปัจจัยเสริมจากครอบครัว เพื่อนบ้าน ผู้นําชุมชน โดยมีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสําคัญทางสถิติ (p<0.05) ดังนั้น จึงควรส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพทั้งการทําเกษตรอินทรีย์ การบริโภคตามหลักโภชนาการและ อาหารปลอดภัยที่ถูกต้อง และสื่อสารข้อมูลที่เข้าใจง่าย

คำสำคัญ: ปัญหาภาวะโภชนาการและอาหารปลอดภัย, ความยั่งยืนด้านอาหารและการเกษตร, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, อืม ออม สร้างสุข

การพัฒนาโครงการความปลอดภัยทางถนนสำหรับเด็กและเยาวชน เพื่อการขับเคลื่อนงานที่ยั่งยืน ภายใต้บริบทพื้นที่ 3 จังหวัดต้นแบบ

เจษฎากร อังกูลพัฒนาสุข, สถิดาพร คำสด, สุทธินันท์ มีชำนาญ, ชาติวุฒิ วังวล — Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ โดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและชุมชนแห่งหนึ่งในจังหวัดนครราชสีมา

พิรุฬห์ ศิริทองคำ, นิธิรัตน์ บุญตานนท์, ศินาท แขนอก, สุพัตรา เจียวก๊ก — Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมกิจกรรมทางกายโดยชุมชนสำหรับผู้สูงอายุในพื้นที่ชายขอบ

เอกศักดิ์ เฮงสุโข, ศุภางค์จิต กัลยาแก้ว, ฉัตรชนก เฮงสุโข, อภิฤดี ทองพล — Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

พัฒนารูปแบบโรงเรียนเบาหวานวิทยาเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลกุดเลาะ

รวีวรรณ สกุลหิรัญดีเลิศ — Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการโดยใช้วงจร PAOR ร่วมกับการศึกษาวิจัยเชิงปฏิบัติการประเภทประสานเป้าหมายและความร่วมมือระหว่างผู้วิจัย และประชาชนในชุมชน ตามรูปแบบวงจรวิจัยของ Kemmis และ McTaggart ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน คือ วางแผน (plan) ปฏิบัติการ (act) การสังเกต (observe) และสะท้อนผล (reflect) กลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยโรคเบาหวาน จำนวนทั้งสิ้น 289 คน อาศัยในพื้นที่รับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล กุดเลาะ อำเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ (1) กลุ่มผู้ป่วยโรคเบาหวาน มีจำนวน 289 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง และ (2) ภาคีเครือข่ายผู้ดูแล อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ผู้นำชุมชน ผู้นำท้องถิ่น และผู้ให้บริการด้านสุขภาพ จำนวน 21 คน การเก็บรวบรวม ข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามประกอบด้วย 3 ส่วน ได้แก่ ข้อมูลส่วนบุคคล การแบบทดสอบเกี่ยวกับความรู้เรื่องโรคเบาหวาน และแบบสอบถามเกี่ยวกับพฤติกรรมการดูแลตนเอง ใช้สถิติการเปรียบเทียบคะแนนความรู้คะแนนพฤติกรรมก่อนและหลังการอบรม ก่อนและหลังอบรมใช้สถิติ paired t-test ผลการศึกษา การเปรียบเทียบระดับความรู้ก่อนและหลังการอบรม พบว่า ก่อนการอบรมส่วนใหญ่มีความรู้ระดับมาก ร้อยละ 45.7 รองลงมา คือระดับปานกลาง ร้อยละ 34.6 และระดับน้อย ร้อยละ 19.7 หลังการอบรมส่วนใหญ่มีความรู้ระดับมาก ร้อยละ 94.1 รองลงมา คือ ระดับปานกลาง ร้อยละ 5.2 และระดับน้อย ร้อยละ 0.7 และผลการเปรียบเทียบระดับความรู้ พบว่า ก่อนการอบรมระดับปานกลาง หลังการอบรมระดับมาก เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยคะแนนความรู้เรื่องโรคเบาหวาน ก่อนและหลังการอบรมด้วยสถิติ paired t-test พบว่า หลังการอบรมมีความรู้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) การเปรียบเทียบระดับพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวาน ก่อนและหลังการอบรมพบว่า ก่อนการอบรม ส่วนใหญ่มีพฤติกรรมระดับปานกลาง ร้อยละ 53.6 รองลงมา คือ ระดับน้อย ร้อยละ 32.0 และระดับดีร้อยละ 14.5 หลังการอบรมส่วนใหญ่มีระดับพฤติกรรมดีร้อยละ 93.0 และระดับปานกลาง ร้อยละ 7.0 และผลการเปรียบเทียบระดับพฤติกรรมการดูแลตนเองจากโรคเบาหวาน พบว่า ก่อนการอบรมระดับน้อย หลังการอบรม มีพฤติกรรมระดับดี เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเองจากโรคเบาหวาน ก่อนและหลังการอบรม ด้วยสถิติ paired t-test พบว่า หลังการอบรมมีคะแนนด้านพฤติกรรมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05)

ผู้นำยุคใหม่ พลิกโฉมระบบสุขภาพ ผสานพลังแห่งความร่วมมือสู่ความเป็นเลิศ

เกวลิน เพ็งสลุด, พรรณี บัญชรหัตถกิจ — Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

การสื่อสารนโยบายสุขภาพของผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

จารึก ไชยรักษ์, หฤทัย ปัญญาวุธตระกูล, กานต์ บุญศิริ — Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

มาตรการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุไทยผ่านอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน

พลธนพัชร์ สังข์วณิชภาราดา — Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

เครือข่ายกายภาพบำบัดเพื่อสังคมไทยปลอดบุหรี่: กระบวนการและผลที่ได้จากการถอดบทเรียนการดำเนินงาน ระหว่างปี พ.ศ. 2548–2565

ประวิตร เจนวรรธนะกุล, ฐานิยา กลิ่นโสภณ — Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

นิโคตินถุง ผลิตภัณฑ์ยาสูบรูปแบบใหม่ที่ใช้ในช่องปาก

วิกุล วิสาลเสสถ์, ศิริเพ็ญ อรุณประพันธ์, จันทนา อึ้งชูศักดิ์ — Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

ทบทวนความรู้ “เบาหวานหายได้” (Diabetes Remission) และโอกาสการขยายผลสู่งานองค์กรสุขภาวะ

Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

การวิเคราะห์นโยบายอาหารปลอดภัยระดับชาติของประเทศไทย

กนกวรรณ โฉสูงเนิน, อาทิตย์ ดาวภิรมย์ — Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

ภาวะตาล้าจากจอดิจิทัลและการบริโภคสื่อสังคมออนไลน์: แนวทางการป้องกันเพื่อสุขภาวะทางตา

สิริกร นามลาบุตร, นุชลีพร จิตแกล้ว, พีรวิชญ์ นามลาบุตร, จันทร์ธิมา ปิ่นหิรัญ — Wed, 01 Jul 2026 00:00:00 +0700

สิริกร นามลาบุตร
สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ กรุงเทพมหานคร

นุชลีพร จิตแกล้ว
สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ กรุงเทพมหานคร

พีรวิชญ์ นามลาบุตร
กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย

จันทร์ธิมา ปิ่นหิรัญ
สถาบันวิจัยและส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี จังหวัดเพชรบุรี