อินทรีย์ 5 กับการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางใจ : แนวทางเชิงพุทธในการป้องกันโรคซึมเศร้าในวัยรุ่น

ผู้แต่ง

  • พระครูศรีสุทธาวุธ (อิทธิพล ลิ่มเครือ) มหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย วิทยาเขตศรีธรรมาโศกราช
  • พระครูวุฒิชัยการโกศล มหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย วิทยาเขตศรีธรรมาโศกราช

คำสำคัญ:

อินทรีย์ 5, การเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางใจ, การป้องกันโรคซึมเศร้า

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งเสนอแนวทางเชิงพุทธในการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางใจเพื่อป้องกันโรคซึมเศร้าในกลุ่มวัยรุ่น โดยอาศัยหลัก “อินทรีย์ 5” ได้แก่ ศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ และปัญญา ซึ่งเป็นหลักธรรมที่ช่วยพัฒนาจิตใจให้เข้มแข็ง มั่นคง และมีทิศทาง การประยุกต์ใช้หลักอินทรีย์ 5 ทำให้วัยรุ่นเกิดความตระหนักรู้ในตนเอง มีความสามารถในการควบคุมอารมณ์ ลดความวิตกกังวล เกิดความสงบในใจ และมีมุมมองต่อชีวิตที่ลึกซึ้งขึ้น

บทความนำเสนอการเชื่อมโยงแนวคิดอินทรีย์ 5 กับแนวทางการฝึกสติ การปฏิบัติสมาธิ และการพัฒนาทักษะชีวิตที่ช่วยลดความเสี่ยงของภาวะซึมเศร้า พร้อมทั้งเสนอให้เกิดการส่งเสริมในระดับบุคคล ครอบครัว และชุมชน เพื่อร่วมกันสร้างพื้นที่ปลอดภัยและเกื้อหนุนต่อการเติบโตทางจิตใจของวัยรุ่นอย่างยั่งยืน ทั้งนี้ แนวทางเชิงพุทธที่กล่าวมา มิได้จำกัดเฉพาะทางธรรมะเท่านั้น แต่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในบริบทของการศึกษา การให้คำปรึกษา หรือกิจกรรมบำบัดได้อย่างเหมาะสมและเกิดผลเชิงบวกในระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

ณัฐิกา ราชบุตรและคณะ (2564). การพัฒนาโปรแกรมป้องกันโรคซึมเศร้า ผู้สูงอายุอำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา https://he02.tci-thaijo.org/index.php/MKHJ/article/view/247814/170473. {1 สิงหาคม 2568}

เนตรนภา ภมะราภา (2565). การพัฒนารูปแบบป้องกันการพยายามฆ่าตัวตายในผู้ป่วยโรคซึมเศร้า จังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารวิชาการป้องกันควบคุมโรค. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา https://he01.tci-thaijo.org/index.php/dpcphs/article/view/258254/175352. {1 สิงหาคม 2568}

ปิยวัฒน์ คงทรัพย์ (2560). กระบวนการปรับอินทรีย์ตามแนวพุทธจิตวิทยาบูรณาการที่มีต่อประสิทธิผลในการปฏิบัติธรรม. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jssr/article/view/242013/164164. {27 กรกฎาคม 2568}

พระครูอุดมประชานุกูลและคณะ (2564). แนวทางการนําหลักพุทธธรรมในการส่งเสริมสุขภาวะและการเรียนรู้ ของผู้สูงอายุโรงเรียนวัยแก้ว จังหวัดมหาสารคาม. วารสารศิลปการจัดการ. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jam/article/view/247511/168380. {26 กรกฎาคม 2568}

พระรุ่งธรรม โชติธมฺโมและคณะ (2564). แนวทางการปรับใช้หลักจิตตานุปัสสนาสติปัฎฐานในการแก้ปัญหาความเครียดผู้สูงอายุของศูนย์ดูแลผู้สูงอายุขอนแก่นเนอร์สซิ่งโฮม. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jmhs1_s/article/view/249235/170691. {27 กรกฎาคม 2568}

ไพรัตน์ ชมภูบุตรและคณะ (2565). การพัฒนาและผลของโปรแกรมการจัดการตนเองด้วยการเจริญสติตระหนักรู้ความคิดเพื่อป้องกันการกลับเป็นซ้าของผู้ป่วยโรคซึมเศร้า. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา https://he02.tci-thaijo.org/index.php/JPNMH/article/view/260382/178442. {1 สิงหาคม 2568}

ยุวดี แตรประสิทธิ์และคณะ (2566). การกลั่นแกล้งทางสังคมของวัยรุ่น:บทบาทพยาบาลในการสร้างภูมิคุ้มกันทางใจ. วารสารวิจัยเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิต. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHQJ/article/view/264036/180772. {28 กรกฎาคม 2568}

วัชรี แก้วมุกดาและคณะ (2568). ผลของโปรแกรมการป้องกันโรคซึมเศร้าในผู้สูงอายุ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตําบลบ้านดอนหลี่ ตําบลหนองบัวแก้ว อําเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา https://so03.tci-thaijo.org/index.php/IARJ/article/view/281798/189758. {1 สิงหาคม 2568}

วิรัตน์ ซอระสี,และคณะ (2565). การเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางใจในชุมชน ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนา 2019 : กรณีศึกษาชุมชนบ้านดง จังหวัดลำปาง. วารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทย. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jmht/article/view/257354/175434. {28 กรกฎาคม 2568}

ศุภกานต์ บำรุงสุนทรและคณะ (2563). การเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางใจของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาที่มาจากครอบครัวเลี้ยงเดี่ยวด้วยการปรึกษากลุ่มทฤษฎีเผชิญความจริง. วารสารการวัดผลการศึกษา. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JEMEPTB/article/view/244481/165766. {28 กรกฎาคม 2568}

สมจิต พฤกษะริตานนท์และคณะ (2567). การพัฒนากลยุทธ์จิตวิทยาเพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางใจของครอบครัววัยผู้ใหญ่ตอนต้น กลุ่มจังหวัดภาคกลางปริมณฑล. วารสารพยาบาลทหารบก. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JRTAN/article/view/268516/183711. {28 กรกฎาคม 2568}

สมพงษ์ สุจิตฺโต (2561). การประยุกต์ใช้จิตสาธารณะของพุทธบริษัทตามหลักพุทธธรรม. วารสารวิจยวิชาการ. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jra/article/view/178124/126704. {26 กรกฎาคม 2568}

สายันต์ มูลทาทอง และคณะ (2567). แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุตามหลักไตรสิกขาของโรงเรียนผู้สูงอายุ เทศบาลตำบลหนองสองห้อง จังหวัดหนองคาย. วารสารพุทธศาสตร์มจร อุบลราชธานี. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JOBU2025/ article/view/3462/6-3-177. {27 กรกฎาคม 2568}

อันธิกา ภูวภิรมย์ขวัญ (2567). การประยุกต์ใช้จิตวิทยาเชิงพุทธในการปลูกฝังทักษะชีวิตเพื่อป้องกันโรคซึมเศร้าในเด็กปฐมวัย. วารสารพุทธจิตวิทยา. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jbp/article/view/275329/187084. {1 สิงหาคม 2568}

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

28-08-2026

รูปแบบการอ้างอิง

(อิทธิพล ลิ่มเครือ) พ., & พระครูวุฒิชัยการโกศล. (2026). อินทรีย์ 5 กับการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางใจ : แนวทางเชิงพุทธในการป้องกันโรคซึมเศร้าในวัยรุ่น. มจร สุรนารีสาร, 4(2), 128–139. สืบค้น จาก https://so14.tci-thaijo.org/index.php/msjkorat/article/view/1906

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ