วารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์แห่งเกษตรศาสตร์

Developing a spatial economic management framework under a balance of economic, social, and environmental factors Lamphun Province

2026-01-18T13:46:52+07:00

-This study aims to develop and analyze a balanced development framework integrating economic, social, and environmental dimensions to support the sustainable management of a strategic economic development zone in Lamphun Province, Thailand. The proposed framework emphasizes enhancing regional economic competitiveness while simultaneously improving population well-being and ensuring the long-term resilience of natural resources and environmental systems. The research adopts a mixed-methods approach, combining a systematic review of relevant literature and secondary empirical datasets with spatial statistical analysis, in-depth interviews with experts and key stakeholders, and strategic situational analyses using SWOT, PESTEL, and TOWS frameworks. The analytical results are further integrated with the Bio-Circular-Green (BCG) Economy Model and aligned with the United Nations Sustainable Development Goals (SDGs). The findings indicate that Lamphun Province exhibits strong structural potential for strategic economic zone development, particularly through its technology-oriented industrial base, investment-supportive infrastructure, and strategic connectivity with major regional economic hubs. However, critical challenges persist, including demographic aging, limited economic diversification, and increasing environmental pressures related to intensive water and energy use. The strategic assessment highlights the necessity of prioritizing smart and green industrial transformation, strengthening public services, education systems, and workforce upskilling, as well as conserving natural resources and promoting sustainable and community-based ecotourism. The proposed framework provides policy-relevant insights for provincial-level decision-making, spatial economic zone planning, infrastructure investment prioritization, and the design of integrated sustainability-oriented governance models. These findings contribute to advancing place-based sustainable development strategies applicable to regions facing similar structural and environmental constraints.

การบวชในวัยเด็กในฐานะภาพสะท้อนความไม่เป็นธรรม เชิงนโยบายและคุณค่าสาธารณะในสังคมไทย

2025-11-13T15:27:41+07:00

บทความนี้วิเคราะห์ปรากฏการณ์การบวชของเด็กชายในประเทศไทยในฐานะกลไกสังคมที่ตอบสนองต่อความยากจนเชิงโครงสร้างและช่องว่างของระบบสวัสดิการภาครัฐ แม้ว่าการบวชจะถูกมองว่าเป็นกิจกรรมทางศาสนา แต่การศึกษาพบว่าเด็กจากครัวเรือนยากจนมักเข้าสู่สมณเพศเพื่อเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐาน เช่น การศึกษา อาหาร และที่อยู่อาศัย บทความนี้ใช้กรอบรัฐประศาสนศาสตร์เพื่อตีความปรากฏการณ์นี้ในบริบทของการจัดสรรทรัพยากรและการบริการสาธารณะที่ไม่ทั่วถึง ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่าการบวชเด็กทำหน้าที่เป็น social safety net ทางเลือก ที่วัดจัดให้ภายในระบบสวัสดิการนอกทางการ แต่ในขณะเดียวกันก็สะท้อนถึง ความล้มเหลวของนโยบายรัฐ ในการรับรองโอกาสที่เท่าเทียมสำหรับเด็กทุกคน การพึ่งพาสถาบันศาสนาโดยไม่มีกลไกสนับสนุนที่ชัดเจนถือเป็น policy gap และแสดงถึงการผลักภาระทางสังคมไปยังสถาบันศาสนา บทความนี้เสนอให้รัฐสร้างความร่วมมือเชิงนโยบายอย่างเป็นทางการกับวัด เพื่อให้การบวชเด็กเป็นทางเลือกทางศาสนาแทนการเป็นกลไกความอยู่รอด พร้อมทั้งขยายบริการสาธารณะและสวัสดิการเด็กแบบถ้วนหน้า โดยเฉพาะในพื้นที่ชนบทและครัวเรือนยากจน การตีความปรากฏการณ์นี้ในมิติรัฐประศาสนศาสตร์ช่วยให้เห็นข้อบ่งชี้ของความอยุติธรรมเชิงโครงสร้างและเสนอแนวทางเพื่อยกระดับการจัดการสวัสดิการและการกำกับดูแลที่เป็นธรรมสำหรับเด็กยากจนในประเทศไทย

เหล้าเก่าในขวด (พ.ศ.) ใหม่ บทวิเคราะห์ความย้อนแย้งของหลักสูตรการศึกษาประถมศึกษาตอนต้น พุทธศักราช 2568 ภายใต้กับดักเชิงโครงสร้างเดิม

2026-04-02T23:13:40+07:00

บทความนี้วิเคราะห์ความย้อนแย้งของหลักสูตรการศึกษาประถมศึกษาตอนต้น พุทธศักราช ๒๕๖๘ ที่มุ่งหวังเปลี่ยนผ่านระบบการศึกษาไทยสู่การจัดการศึกษาฐานสมรรถนะ (Competency-based Education) เพื่อตอบสนองต่อความท้าทายในโลกยุค BANI World ผลการวิเคราะห์พบว่าหลักสูตรดังกล่าวยังติดอยู่ภายใต้กับดักเชิงโครงสร้างเดิม โดยปรากฏ "อภินิหารทางคณิตศาสตร์" ของจำนวนตัวชี้วัดที่ยังคงเท่าเดิมคือ 2,056 ตัว แม้จะมีการแบ่งเป็นตัวชี้วัดระหว่างทางและปลายทาง แต่ในทางปฏิบัติไม่ได้ช่วยลดภาระงานจริงของครูและผู้เรียน นอกจากนี้ บทความยังชี้ให้เห็นสภาวะ "Thesaurus Education" หรือการนำคำศัพท์เดิมมานิยามใหม่ แต่ไส้ในยังคงยึดติดกับเนื้อหา (Content-based) และการประเมินผลแบบรายการตรวจสอบ (Checklist-driven) เช่น การนับจำนวนคำศัพท์ในชั้น ป.๑ และข้อกำหนดเนื้อหาคณิตศาสตร์ที่ยิบย่อย ซึ่งสวนทางกับเป้าหมายการสร้างสมรรถนะการคิดเชิงวิพากษ์และการใช้เหตุผลในสถานการณ์ใหม่

ข้อเสนอแนะสำคัญคือการใช้ความยืดหยุ่นเชิงโครงสร้างเพื่อเปลี่ยนจากการเน้นเนื้อหาสู่การเรียนรู้ในบริบทจริง (Contextualized Reading) และการบูรณาการคณิตศาสตร์ผ่านโครงงานเพื่อสร้างเครื่องมือทางปัญญามากกว่าการหาคำตอบที่ถูกต้อง บทสรุปเน้นย้ำว่าหากรัฐยังไม่กล้าตัดทิ้งเนื้อหาที่ซ้ำซ้อนและลดภาระตัวชี้วัดที่เกินจำเป็น หลักสูตรนี้จะเป็นเพียงการนำ "เหล้าเก่าในขวดใหม่" ที่ไม่สามารถพัฒนาสมรรถนะผู้เรียนเพื่อเอาตัวรอดในโลกความจริงได้อย่างแท้จริง

Political Utility and Electoral Behavior in Thailand:

2026-03-09T22:54:00+07:00

Elections are a crucial component of democratic governance, allowing voters to engage in political decision-making by choosing representatives tasked with developing public policy and managing the state. Comprehending the factors influencing voting behavior is essential for elucidating how voters make political decisions in democratic systems. This study seeks to examine the voting behavior of Thai citizens utilizing the Political Utility framework, which posits that individuals make political decisions by assessing the anticipated benefits or values associated with political alternatives. This study utilizes a qualitative methodology, incorporating documentary research and conceptual analysis to integrate pertinent literature in political science and political economy. The research amalgamates theoretical viewpoints from Utility Theory, Rational Choice Theory, Public Choice Theory, and Political Behavior Theory to construct an analytical framework elucidating how voters evaluate political options. The results indicate that voting behavior in Thailand is shaped by various aspects of political usefulness, encompassing public policies, economic advantages, social networks, and psychological elements like faith in political leaders. Electorate members generally choose politicians or political parties regarded as able to provide both concrete and abstract advantages. Elections are a process wherein voters assess the political value of rival options prior to casting their votes.

วิกฤตการกำกับดูแลปัญญาประดิษฐ์ในสหรัฐอเมริกา:

2026-04-08T11:28:25+07:00

การวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยเชิงมิติที่ผลักดันความพยายามของสหรัฐอเมริกา ในการเปลี่ยนผ่านกระบวนทัศน์การกำกับดูแลปัญญาประดิษฐ์ (AI) ช่วงเวลาวิกฤตของการเปลี่ยนผ่านจากแนวทางการกำกับดูแลที่เน้นความปลอดภัยสู่แนวทางการเร่งรัดนวัตกรรมและ การแข่งขันทางเทคโนโลยีเชิงรุก ในช่วงปี พ.ศ. 2566–2568 (ค.ศ. 2023–2025) โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพและการวิเคราะห์เอกสารนโยบาย ผลการศึกษาพบว่า ความพยายามในการรวมศูนย์อำนาจดังกล่าวถูกขับเคลื่อนผ่าน 3 มิติสำคัญ ได้แก่ 1 มิติเชิงโครงสร้าง ซึ่งเป็นปฏิกิริยาโต้ตอบต่อภาวะสุญญากาศทางนิติบัญญัติในสภาคองเกรสและความแตกแยกของกฎระเบียบในระดับมลรัฐที่บั่นทอนความเป็นเอกภาพของชาติ 2) มิติเศรษฐศาสตร์การเมือง ที่สะท้อนการปรับฐานสู่รัฐหุ้นส่วนเทคโนโลยี เพื่อสร้างเสถียรภาพทางนโยบายให้กับการลงทุนในโครงการโครงสร้างพื้นฐานและการลดต้นทุน การปฏิบัติตามกฎหมายของกลุ่มทุนและบริษัทเทคโนโลยีขนาดใหญ่ และ 3) มิติภูมิรัฐศาสตร์ที่มีการยกระดับ AI สู่ประเด็นความมั่นคงแห่งชาติเพื่อสร้างความชอบธรรมให้แก่ฝ่ายบริหารในการใช้กระบวนทัศน์สัจนิยมทางเทคโนโลยีเพื่อรักษาขีดความสามารถในการแข่งขันกับสาธารณรัฐประชาชนจีน บทสรุปของการวิจัยชี้ให้เห็นว่า ความพยายามในการสถาปนามาตรฐานการกำกับดูแลให้รวมศูนย์อำนาจเพียงหนึ่งเดียว (One-Rule Paradigm) คือยุทธศาสตร์การปรับตัวเชิงอำนาจของรัฐบาลกลางเพื่อกอบกู้สถานะผู้คุมกฎท่ามกลางความผันผวนเชิงสถาบันและสมรภูมิเทคโนโลยีโลกปัจจุบัน

บุหรี่ไฟฟ้ากับการแพร่ระบาดในกลุ่มเยาวชน

2026-06-29T16:12:12+07:00

การวิจัยเรื่องบุหรี่ไฟฟ้ากับการแพร่ระบาดในกลุ่มเยาวชน : ตำบลแสนสุข จังหวัดชลบุรี เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสาเหตุ พฤติกรรม วิธีการเลิกสูบ และแนวโน้มที่นำไปสู่การเสพสารเสพติดชนิดอื่นจากการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของเยาวชน ดำเนินการศึกษาผ่านการค้นคว้าจากเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) โดยคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงตามเกณฑ์แล้วจึงขยายเครือข่ายด้วยวิธี Snowball Sampling จนข้อมูลอิ่มตัว จำนวน 8 คน เป็นเยาวชนอายุ 20 - 24 ปี ในพื้นที่ตำบลแสนสุข จังหวัดชลบุรี ซึ่งประกอบด้วยกลุ่มที่ยังสูบบุหรี่ไฟฟ้าอยู่ในปัจจุบันและกลุ่มที่เลิกสูบได้แล้วเป็นระยะเวลาอย่างน้อย 1 ปี
ผลการวิจัยพบว่า การตัดสินใจเริ่มต้นสูบบุหรี่ไฟฟ้าไม่ได้เกิดจากปัจจัยเดียว แต่เป็นผลรวมของอิทธิพลจากกลุ่มเพื่อน การรับรู้ที่คลาดเคลื่อนว่าปลอดภัยต่อสุขภาพและช่วยคลายเครียด ตลอดจนสภาพแวดล้อม ค่านิยมทางสังคม และความเชื่อว่าไม่ส่งผลกระทบต่อผู้อื่น ซึ่งหล่อหลอมจนเกิดความเคยชินและนำไปสู่การเสพติด ประเด็นการเลิกสูบบุหรี่ไฟฟ้าที่สำเร็จมีจุดเปลี่ยนสำคัญจาก “ความผูกพัน” เช่น ทำเพื่อคนรัก ความกตัญญูต่อพ่อแม่ ความปลอดภัยของทารกในครรภ์ รวมถึงการเผชิญวิกฤตสุขภาพเฉียบพลันที่ส่งผลกระทบต่ออาชีพ ในขณะที่กลุ่มที่ยังสูบอยู่ แม้จะตระหนักถึงผลเสียแต่ยังเผชิญอุปสรรคด้านจิตใจ ความเคยชิน และสภาพแวดล้อมที่กระตุ้น ความอยาก โดยกลุ่มนี้ต้องการกำลังใจและการสนับสนุนจากสังคมมากกว่าการถูกตำหนิ สำหรับแนวโน้มการก้าวไปสู่สารเสพติดชนิดอื่น พบว่าเยาวชนทั้งสองกลุ่มมีเกราะป้องกันที่แข็งแกร่งจาก “ครอบครัว” (Attachment) เป็นสิ่งเหนี่ยวรั้งสำคัญให้สามารถปฏิเสธการเสพสารเสพติดร้ายแรงชนิดอื่น ๆ

Challenges and Readiness in Adopting Artificial Intelligence and AI Ethics for Enhancing Work Performance of Personnel in Local Administrative Organizations in Maha Sarakham Province

2026-01-15T21:54:41+07:00

This study aimed to: (1) examine the challenges and readiness of personnel in Local Administrative Organizations (LAOs) in Maha Sarakham Province regarding the adoption of Artificial Intelligence (AI) and AI ethics to enhance work performance; and (2) compare these challenges and readiness according to personal factors. The sample consisted of 400 personnel from LAOs in Maha Sarakham Province, selected through multistage and purposive sampling techniques. Data were collected using a structured questionnaire with an Index of Item-Objective Congruence (IOC) ranging from 0.67 to 1.00 and a reliability coefficient of 0.85. Data were analyzed using descriptive statistics, including mean and standard deviation, and inferential statistics, including independent samples t-test and one-way analysis of variance (ANOVA).The findings revealed that the overall level of challenges associated with AI and AI ethics adoption was at the highest level (M = 4.43, SD = 0.77). The highest-rated challenges involved promoting AI utilization in organizational operations and encouraging compliance with AI ethical principles, whereas challenges related to basic AI knowledge and understanding received the lowest mean score. Overall readiness for AI adoption was at a high level (M = 4.13, SD = 0.89). Among the readiness dimensions, personnel readiness (Man) obtained the highest mean score, while technology and equipment readiness (Material) showed the lowest mean score. Hypothesis testing indicated statistically significant differences in challenges and readiness according to position and work experience. Personnel in managerial positions and those with longer work experience demonstrated higher readiness levels and stronger awareness of AI ethics than operational personnel and employees with less work experience. The findings suggest that although personnel in LAOs are generally prepared to adopt AI technologies, challenges remain in technological infrastructure, resource availability, and the establishment of clear AI ethical guidelines. Therefore, continuous capacity development, adequate investment in digital infrastructure, and comprehensive AI governance policies should be promoted to support effective, ethical, and sustainable AI implementation in local administration.