PULINET Journal

การปรับปรุงกระบวนการชดใช้คืนหนังสือ โดยประยุกต์ใช้แนวคิด Lean และเทคนิค ECRS

ธวัลพร วัฒนาศรีโรจน์ — Fri, 17 Apr 2026 00:00:00 +0700

หอสมุดแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้ดำเนินการปรับปรุงกระบวนการชดใช้คืนหนังสือเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการ โดยกระบวนการเดิมที่ใช้เอกสารกระดาษส่งผลให้การบริการล่าช้าและขาดความคล่องตัว การศึกษานี้ใช้แนวคิด Lean ร่วมกับเทคนิค ECRS (Eliminate – Combine – Rearrange – Simplify) ในการออกแบบกระบวนการใหม่ เริ่มต้นจากการวิเคราะห์ข้อจำกัดและความสูญเปล่าของกระบวนการเดิม พัฒนาเป็นระบบออนไลน์แบบครบวงจรตั้งแต่การกรอกฟอร์ม การชำระเงิน และการจัดเก็บข้อมูล ผลการปรับปรุงกระบวนการพบว่า สามารถลดจำนวนขั้นตอนจาก 9 ขั้นตอน เหลือ 7 ขั้นตอน ทำให้ลดระยะเวลาดำเนินงานจาก 35 นาที เหลือ 17 นาทีหรือลดลงร้อยละ 51.43 แสดงให้เห็นว่าการประยุกต์ใช้หลักการ Lean และ ECRS ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพ ลดความซ้ำซ้อนในกระบวนงาน และยกระดับคุณภาพการให้บริการ รวมทั้งสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับกระบวนงานอื่นในองค์กรได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การพัฒนา AI Chatbot: TU Library FAQ ด้วย ChatGPT เพื่อยกระดับการให้บริการตอบคำถามของหอสมุดแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

เมธี แซ่ตั้ง, ศิรวิชญ์ การสนิท — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิภาพของระบบปัญญาประดิษฐ์ AI Chatbot มีชื่อว่า "MyGPTs: TU Library FAQ" บนแพลตฟอร์ม ChatGPT เพื่อยกระดับการให้บริการตอบคำถามของหอสมุดมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์นอกเวลาปฏิบัติการ ระบบได้รับการออกแบบและพัฒนาตามกระบวนการแบบวนซ้ำ (Iterative Model) ในวงจรชีวิตการพัฒนาซอฟต์แวร์ โดยมุ่งเน้นให้ระบบสามารถตอบคำถามและให้ข้อมูลเกี่ยวกับเวลาทำการ บริการพื้นฐานของหอสมุดฯ และการค้นหาทรัพยากรสารสนเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ การประเมินประสิทธิภาพดำเนินการ 2 รอบ โดยผู้เชี่ยวชาญด้านบริการตอบคำถามของหอสมุดฯ
ในระยะแรกของการพัฒนา ระบบใช้ฐานความรู้รูปแบบไฟล์ข้อความ (Plain Text) ผลการทดสอบพบว่าระบบสามารถตอบคำถามพื้นฐานได้ แต่พบว่ามีข้อจำกัดด้านความถูกต้องและความครอบคลุมของข้อมูล หลังจากนั้นผู้ศึกษาได้ปรับปรุงฐานความรู้เป็นรูปแบบการสร้างข้อความเสริมด้วยการค้นคืน (Retrieval-Augmented Generation: RAG) และเก็บรวบรวมข้อมูลบริการต่าง ๆ ในรูปแบบตารางผ่านโปรแกรม Airtable ผลการประเมินหลังจากการปรับปรุง พบว่า ประสิทธิภาพและความสม่ำเสมอของระบบเพิ่มสูงขึ้น โดยได้คะแนนการประเมินเฉลี่ยระหว่าง 4.51–5.00 ซึ่งอยู่ในระดับสมบูรณ์แบบ ด้านความพึงพอใจของผู้ใช้หลังการทดลองใช้งานอยู่ในระดับดี (คะแนนเฉลี่ย 4.00–4.29) โดยเฉพาะในด้านความสะดวกในการโต้ตอบและความถูกต้องของข้อมูล อย่างไรก็ตามระบบยังมีข้อจำกัดบางประการที่ต้องได้รับการแก้ไข เช่นข้อมูลอัตราค่าปรับเกินกำหนดคืนอุปกรณ์ Library of Things และลิงก์ที่เชื่อมต่อไปยังฐานข้อมูลออนไลน์ที่หอสมุดฯ บอกรับหมดอายุไม่สามารถเข้าใช้งานได้
จากการศึกษานี้แสดงให้เห็นศักยภาพของ AI Chatbot ในการสนับสนุนบริการตอบคำถามของหอสมุดฯ นอกเวลาทำการและชี้ให้เห็นว่าการเลือกโครงสร้างฐานความรู้ที่เหมาะสมส่งผลโดยตรงต่อประสิทธิภาพของระบบ ดังนั้น การพัฒนาต่อไปในอนาคตควรมุ่งเน้นการเพิ่มช่องทางการเข้าถึง การนำฐานข้อมูลเวกเตอร์และระบบ Semantic Search มาประยุกต์ใช้ รวมถึงปรับปรุงระบบให้รองรับการทำงานได้หลายภาษาเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้ใช้บริการที่หลากหลายยิ่งขึ้นในอนาคต

ความต้องการและพฤติกรรมการใช้บริการหอสมุดวิทยาศาสตร์สุขภาพของนักศึกษา ระดับปริญญาตรี คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

ฤชากร สุขพันธุ์ — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความต้องการและพฤติกรรมการใช้บริการหอสมุดวิทยาศาสตร์สุขภาพของนักศึกษาระดับปริญญาตรี คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ โดยมีกลุ่มตัวอย่างจำนวน 316 คน จากประชากร ทั้งหมด 1,437 คน ประกอบด้วย หลักสูตรแพทยศาสตรบัณฑิต (หลักสูตร 6 ปี) และหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต (หลักสูตร 4 ปี) เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามออนไลน์ที่ผ่านการตรวจสอบความเที่ยงตรง (IOC) และความเชื่อมั่น (Cronbach's Alpha = 0.97) ระหว่างเดือนมีนาคม-เมษายน 2568 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า ส่วนใหญ่เป็นนักศึกษาหลักสูตรแพทยศาสตรบัณฑิต (ร้อยละ 66.77) ศึกษาอยู่ในระดับชั้นปีที่ 1 (ร้อยละ 24.05) มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นคว้าหนังสือ/ตำรา (ร้อยละ 87.34) ใช้บริการห้องสมุด 1-2 ครั้งต่อสัปดาห์ (ร้อยละ 32.91) เข้าใช้ในช่วงเวลา 16.30-20.30 น. (ร้อยละ 54.43) โดยเฉลี่ย 1-2 ชั่วโมงต่อครั้ง (ร้อยละ 41.46) ค้นหาหนังสือและสารสนเทศเทศจาก Google เป็นหลัก (ร้อยละ 64.24) ส่วนใหญ่เคยใช้บริการพื้นที่นั่งอ่านเดี่ยวและกลุ่มโซนเงียบ (ร้อยละ 93.67) มีความต้องการระดับมากในทุกด้าน โดยด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุดคือ ด้านสถานที่และสิ่งอำนวยความสะดวก ( = 4.44) รองลงมาคือ ด้านทรัพยากรสารสนเทศ ( = 4.08) ด้านบุคลากรผู้ให้บริการ ( = 4.06) ด้านบริการห้องสมุด ( = 3.95) และด้านการประชาสัมพันธ์และสื่อสารกับผู้ใช้ ( = 3.81) ตามลำดับ ข้อเสนอแนะเพิ่มเติมที่ควรนำมาพิจารณาและปรับปรุงเพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการนักศึกษา ส่วนใหญ่ขอให้เพิ่มโซฟาบริเวณโซนพักผ่อน เปิดบริการ 24 ชั่วโมง ขยายเวลาเปิดช่วงเสาร์-อาทิตย์ และเพิ่มห้องศึกษากลุ่ม ผลการวิจัยสามารถใช้เป็นข้อมูลประกอบการวางแผนพัฒนาการให้บริการทรัพยากรสารสนเทศ การขยายเวลาเปิดให้บริการ และการจัดพื้นที่การเรียนรู้ของหอสมุดวิทยาศาสตร์สุขภาพให้สอดคล้องกับความต้องการและพฤติกรรมของนักศึกษาในศตวรรษที่ 21

การพัฒนาระบบการยืมระหว่างห้องสมุดมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยใช้ Agile Scrum Framework

ยุทธ สุวรรณเดช — Tue, 28 Apr 2026 00:00:00 +0700

วัตถุประสงค์งานวิจัยนี้ เพื่อพัฒนาระบบยืมระหว่างห้องสมุดของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์โดยใช้กรอบการทำงาน เอจายล์ สกรัม เฟรมเวิร์ค (Agile Scrum Framework) เพื่อประเมินประสิทธิภาพของระบบด้านระยะเวลาการให้บริการช่วยให้ลดต้นทุนในการจัดซื้อ และความพึงพอใจของผู้ใช้บริการ การวิจัยดำเนินการในรูปแบบการวิจัยและพัฒนา โดยประยุกต์ใช้ เอจายล์ สกรัม เฟรมเวิร์ค ซึ่งกำหนดบทบาทการทำงานที่ชัดเจน ได้แก่ Product Owner, Scrum Master และ Development Team และพัฒนาระบบเป็นรอบระยะสั้น (Sprint) ระบบที่พัฒนาประกอบด้วย 4 ส่วนหลัก ได้แก่ ระบบยืนยันตัวตนและการจัดการสิทธิ์ ระบบบริหารจัดการข้อมูล ระบบแบบฟอร์มการยืม และระบบรายงานและสถิติ กลุ่มเป้าหมายในการศึกษา ได้แก่ นิสิต อาจารย์ และบุคลากรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ที่เข้าใช้งานระบบในช่วง มิถุนายน 2567 ถึง มกราคม 2568
การดำเนินงานตามกรอบ Agile Scrum Framework ช่วยให้การพัฒนาระบบมีความเป็นระบบและยืดหยุ่นทำให้สามารถลดระยะเวลาในการกรอกข้อมูล 1.20 นาที เหลือประมาณ 50 วินาที ลดต้นทุนการจัดซื้อทรัพยากรสารสนเทศได้ 2,055,100 บาท และผู้ใช้บริการมีระดับความพึงพอใจโดยรวมอยู่ในระดับสูงมาก (ค่าเฉลี่ย 4.71) ระบบยืมระหว่างห้องสมุดยังช่วยสนับสนุนการทำงานร่วมกันของข่ายงานห้องสมุดภายในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ทั้ง 4 วิทยาเขต โดยมีผู้ใช้บริการรวม 1,815 คน

โมเดลการพัฒนา My GPTs ด้วยแนวคิด Human-in-the-Loop เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการลงรายการดรรชนีวารสาร

กีรติ ศิริลักษณ์, ณัฐชา ซิ้มสวัสดิ์ — Mon, 18 May 2026 00:00:00 +0700

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อออกแบบโมเดลการพัฒนา My GPTs ตามแนวคิด Human-in-the-Loop (HITL) และพัฒนา My GPTs ในการลงรายการดรรชนีวารสารให้มีประสิทธิภาพ ดำเนินการวิจัยโดยใช้การวิจัยและพัฒนา (Research & Development: R&D) ประยุกต์ใช้โมเดล PAOR ร่วมกับโมเดล MAPE-K มีระยะการดำเนินการวิจัยแบ่งเป็นระยะที่ 1 การศึกษาปัญหาและพัฒนา My GPTs ต้นแบบเป็นผู้ช่วยลงรายการบรรณานุกรมดรรชนีวารสาร และระยะที่ 2 การทดสอบใช้งาน My GPTs ลงรายการบรรณานุกรมดรรชนีวารสาร ปรับปรุงตามผลสะท้อนกลับจากผู้ปฏิบัติงาน และดำเนินการประเมินผล ประชากร คือ ผู้ปฏิบัติงานลงรายการดรรชนีวารสารห้องสมุดสาขา จำนวน 8 คน และบรรณารักษ์หน่วยวารสาร งานจัดการทรัพยากรสารสนเทศ จำนวน 1 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบตรวจสอบความถูกต้องของบรรณานุกรมและแบบสัมภาษณ์ความพึงพอใจในการใช้งาน My GPTs ผลการวิจัยการประเมินประสิทธิภาพ My GPTs ที่พัฒนาตามโมเดลด้วยแนวคิด HITL พบว่า ความถูกต้องของการลงรายการหลังใช้งาน My GPTs เพิ่มขึ้นก่อนการใช้งานร้อยละ 25.44 (จาก 73.78 เป็น 92.55) และผลการประเมินความพึงพอใจภาพรวมในการใช้ My GPTs อยู่ที่ร้อยละ 76.11 ซึ่งอยู่ในเกณฑ์ดีมาก โดยโมเดลการพัฒนา My GPTs นี้สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางการพัฒนา Generative AI เพื่อการลงรายการทรัพยากรสารสนเทศห้องสมุดได้อย่างมีประสิทธิภาพ