หลักภาวนา 4 เพื่อการพัฒนาชุมชน

บทคัดย่อ

         บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอหลักภาวนา 4 เพื่อการพัฒนาชุมชน และเพื่อเสนอ แนะแนวทางการพัฒนาชุมชนให้ชุมชนมีความเข้มแข็งและพึ่งพาตนเองได้ ศึกษาโดยการรวบรวมข้อมูลจากเอกสารวิชาการ เอกสารงานวิจัย บทความวิชาการ วิทยานิพนธ์ และทางสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ผลการศึกษาพบว่า หลักภาวนา 4 เป็นธรรมในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนในชุมชน ซึ่งเป็นหลักธรรมที่สามารถนำมาปรับใช้ในการพัฒนาตนเองและพัฒนาชุมชนให้มีความเจริญได้ ภาวนา 4 คือ การพัฒนา หรือการเจริญของมนุษย์ที่สัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมธรรมชาติ ซึ่งประกอบด้วย 1. กายภาวนา หรือเจริญกาย 2. สีลภาวนา การพัฒนาศีลหรือความประพฤติ 3. จิตภาวนา การพัฒนาจิตหรือฝึกอบรมจิตใจให้ดีงาม 4. ปัญญาภาวนา ฝึกอบรมปัญญาให้เข้าใจสรรพสิ่ง รู้เท่าทันชีวิต ทำจิตให้อิสระพ้นจากกิเลสในจิตใจ สอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาชุมชน นำมาเป็นหลักการพัฒนาชุมชนได้ คือ 1. ตามหลักกายภาวนา การพัฒนาต้องเริ่มต้นที่ตนเอง การดูแลร่างกาย ที่อยู่อาศัยสิ่งแวดล้อม การมีอาชีพและรายได้ 2. ตามหลักสีลภาวนา เพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างมีระเบียบวินัย มีความสามัคคี ช่วยลดความขัดแย้ง 3. ตามหลักจิตภาวนา สร้างความสุขจากภายใน มีสติและความรอบคอบพร้อมรับมือกับเหตุการณ์ต่างๆ มีจิตใจที่มั่นคง มีทัศนคติเชิงบวกต่ออุปสรรค 4. ปัญญาภาวนา มีความรู้ มีการเรียนรู้ แก้ปัญหาอย่างมีเหตุผล วิเคราะห์ปัญหาตามข้อมูลจริง