กฎหมายและวิธีการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครอง - วงศ์เสรี เอกพล (วารสารรัฐประศาสนศาสตร์และสหวิทยาเพื่อสังคม, 2026)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดและวิธีการระงับข้อพิพาททางเลือกรวมถึงกฎหมายและวิธีการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครอง ด้วยการศึกษาเอกสาร เช่น กฎหมายปกครอง งานวิชาการ และข่าวสารสำนักงานศาลปกครอง ผลการศึกษา พบว่า 1) การระงับข้อพิพาททางเลือก เป็นวิธีการที่หลากหลายในการแก้ไขข้อขัดแย้งและข้อพิพาทนอกเหนือจากการฟ้องคดี ได้แก่ การเจรจา การไกล่เกลี่ย และการอนุญาโตตุลาการ 2) การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครองในปัจจุบันเป็นไปตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง (ฉบับที่ 12) พ.ศ.2562 ซึ่งได้เพิ่มเติมส่วนที่ 2/1 การไกล่เกลี่ยข้อพิพาท มาตรา 66/1 ถึงมาตรา 66/12 โดยเป็นทางเลือกในการระงับข้อพิพาททางปกครองที่มีความเรียบง่าย ยุติข้อพิพาทได้เร็ว มีอัตราความสำเร็จสูง ส่วนใหญ่เป็นคดีพิพาทเกี่ยวกับสัญญาทางปกครอง โดยศาลปกครองกลางมีคดีไกล่เกลี่ยรับเข้ามากที่สุด และ 3) วิธีการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครองมีข้อจำกัด ได้แก่ ประเภทคดี ผู้ทำหน้าที่ไกล่เกลี่ย ขั้นตอนและวิธีการ รวมถึงความรู้ความเข้าใจของคู่กรณี ข้อเสนอแนะ 1) ให้ศาลปกครองมีอำนาจไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในคดีปกครองได้กว้างขวางขึ้น 2) ให้มีผู้ไกล่เกลี่ย นอกจากตุลาการศาลปกครองผู้ไกล่เกลี่ยข้อพิพาท 3) การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทก่อนการยื่นฟ้อง และ 4) จัดตั้งศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทคดีปกครองเพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจให้กับเจ้าหน้าที่ของรัฐ และประชาชน